ปฐมคาถาสงฺคณิกวณฺณนา

{๓๓๕} เอกํสํ จีวรํ กตฺวาติ เอกสฺมึ อํเส จีวรํ กตฺวา สาธุกํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวาติ อตฺโถ ฯ ปคฺคณฺหิตฺวาน อญฺชลินฺติ ทสนขสโมธานสมุชฺชลํ อญฺชลึ อุกฺขิปิตฺวา ฯ อาสึสมานรูโปวาติ ปจฺจาสึสมานรูโป วิย ฯ กิสฺส ตฺวํ อิธมาคโตติ เกน การเณน กิมตฺถํ ปตฺถยมาโน ตฺวํ อิธ อาคโต ฯ โก เอวมาห ฯ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฯ กํ เอวมาห ฯ อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ฯ อิติ อายสฺมา อุปาลี ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ทฺวีสุ วินเยสูติ อิมํ คาถํ ปุจฺฉิ ฯ อถสฺส ภควา ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโคติอาทีนิ วตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ ฯ เอเสว นโย สพฺพตฺถ ฯ อิติ อิเม สพฺพปญฺเห พุทฺธกาเล อุปาลิตฺเถโร ปุจฺฉิ ฯ ภควา พฺยากาสิ ฯ สงฺคีติกาเล ปน มหากสฺสปตฺเถโร ปุจฺฉิ ฯ อุปาลิตฺเถโร พฺยากาสิ ฯ ตตฺถ ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโคติ ภทฺทกา เต ปญฺญา ฯ ปญฺญา หิ อวิชฺชนฺธการโต อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิตตฺตา อุมฺมงฺโคติ วุจฺจติ ฯ ตคฺฆาติ การณตฺเถ นิปาโต ฯ ยสฺมา มํ ปุจฺฉสิ ตสฺมา เต อหมกฺขิสฺสนฺติ อตฺโถ ฯ สมฺปฏิจฺฉนตฺเถ วา ฯ ตคฺฆาติ หิ อิมินา วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อกฺขิสฺสนฺติ อาห ฯ สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺติ สามิเสน สสิตฺถกนฺติ อิมานิ ตีณิเยว สิกฺขาปทานิ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตานิ ฯ {๓๓๖} ยนฺตฺวํ อปุจฺฉิมฺหาติ ยํ ตฺวํ อปุจฺฉิมฺหา ฯ อกิตฺตยีติ อภาสิ ฯ โนติ อมฺหากํ ฯ ตนฺตํ พฺยากตนฺติ ยํ ยํ ปุฏฺฐํ ตํ ตเทว พฺยากตํ ฯ อนญฺญถาติ อญฺญถา อกตฺวา พฺยากตํ ฯ เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตีติ เอตฺถ กิญฺจาปิ สีลวิปตฺติ นาม ปญฺเห นตฺถิ อถโข ทุฏฺฐุลฺลํ วิชฺสชฺเชตุกามตาเยตํ วุตฺตํ ฯ จตูสุ หิ วิปตฺตีสุ ทุฏฺฐุลฺลํ เอกาย วิปตฺติยา สงฺคหิตํ ฯ อทุฏฺฐุลฺลํ ตีหิ วิปตฺตีหิ สงฺคหิตํ ฯ ตสฺมา เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตีติ วตฺวา ตเมว วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสโส สีลวิปตฺตีติ วุจฺจตีติ อาห ฯ

อิทานิ ติสฺสนฺนํ วิปตฺตีนํ วเสน อทุฏฺฐุลฺลํ ทสฺเสตุํ ถุลฺลจฺจยนฺติ- อาทิมาห ฯ ตตฺถ โย จายํ อกฺโกสติ หสฺสาธิปฺปาโยติ อิทํ ทุพฺภาสิตสฺส วตฺถุทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ อพฺภาจิกฺขตีติ ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามีติ วทนฺโต อพฺภาจิกฺขติ ฯ อยํ สา อาชีววิปตฺติสมฺมตาติ อยํ ฉหิ สิกฺขาปเทหิ สงฺคหิตา อาชีววิปตฺติ นาม จตุตฺถา วิปตฺติสมฺมตาติ ฯ