อธิกรณเภทวณฺณนา

{๓๔๐} อธิกรณเภเท ฯ อิเม ทส อุกฺโกฏาติ อธิกรณานํ อุกฺโกเฏตฺวา ปุน อธิกรณอุกฺโกเฏน สมถานํ อุกฺโกฏํ ทสฺเสตุํ วิวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต กติ สมเถ อุกฺโกเฏตีติอาทิมาห ฯ ตตฺถ วิวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต เทฺว สมเถ อุกฺโกเฏตีติ สมฺมุขาวินยํ จ เยภุยฺยสิกญฺจ อิเม เทฺว อุกฺโกเฏติ ปฏิเสเธติ ปฏิกฺโกเสตีติ อตฺโถ ฯ อนุวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต จตฺตาโรติ สมฺมุขาวินยํ สติวินยํ อมูฬฺหวินยํ ตสฺส ปาปิยสิกนฺติ อิเม จตฺตาโร สมเถ อุกฺโกเฏติ ฯ อาปตฺตาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต ตโยติ สมฺมุขาวินยํ ปฏิญฺญาตกรณํ ติณวตฺถารกนฺติ อิเม ตโย สมเถ อุกฺโกเฏติ ฯ กิจฺจาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต เอกนฺติ สมฺมุขาวินยํ อิมํ เอกํ สมถํ อุกฺโกเฏติ ฯ

{๓๔๑} กติ อุกฺโกฏาติอาทิปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน ฯ ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ อกตํ กมฺมนฺติอาทโย ตาว ตโย อุกฺโกฏา วิเสสโต ทุติเย อนุวาทาธิกรเณ ลพฺภนฺติ ฯ อนีหตนฺติอาทโย ตโย ปฐเม วิวาทาธิกรเณ ลพฺภนฺติ ฯ อวินิจฺฉิตนฺติอาทโย ตโย ตติเย อาปตฺตาธิกรเณ ลพฺภนฺติ ฯ อวูปสนฺตนฺติอาทโย ตโย จตุตฺเถ กิจฺจาธิกรเณ ลพฺภนฺติ ฯ อปิจ ทฺวาทสาปิ เอเกกสฺมึ อธิกรเณ ลพฺภนฺติเยว ฯ ตตฺถชาตกํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏตีติ ยสฺมึ วิหาเร มยฺหํ อิมินา ปตฺโต คหิโต จีวรํ คหิตนฺติอาทินา นเยน ปตฺตจีวราทีนํ อตฺถาย อธิกรณํ อุปฺปนฺนํ โหติ ตสฺมึเยว วิหาเร อาวาสิกา สนฺนิปติตฺวา อลํ อาวุโสติ อตฺตปจฺจตฺถิเก สญฺญาเปตฺวา ปาลิมุตฺตกวินิจฺฉเยเนว วูปสเมนฺติ ฯ อิทํ ตตฺถชาตกํ อธิกรณํ นาม ฯ เยนาปิ วินิจฺฉเยเนว สมิตํ โสปิ เอโก สมโถเยว ฯ อิมํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺถชาตกํ วูปสนฺตนฺติ สเจ ปน ตํ อธิกรณํ เนวาสิกา วูปสเมตุํ น สกฺโกนฺติ ฯ อถญฺโญ วินยธโร เถโร อาคนฺตฺวา กึ อาวุโส อิมสฺมึ วิหาเร อุโปสโถ วา ปวารณา วา ฐิตาติ ปุจฺฉติ ฯ เตหิ จ ตสฺมึ อธิกรเณ กถิเต ตํ อธิกรณํ ขนฺธกโต จ ปริวารโต จ สุตฺเตน วินิจฺฉินิตฺวา วูปสเมติ ฯ อิทํ ตตฺถชาตกํ วูปสนฺตํ นาม อธิกรณํ เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ฯ อนฺตรามคฺเคติ เต เจ อตฺตปจฺจตฺถิกา น มยํ เอตสฺส วินิจฺฉเย ติฏฺฐาม นายํ วินเย กุสโล อสุกสฺมึ นาม คาเม วินยธรา เถรา วสนฺติ ตตฺถ คนฺตฺวา วินิจฺฉินิสฺสามาติ คจฺฉนฺตา อนฺตรามคฺเคเยว การณํ สลฺลกฺเขตฺวา อญฺญมญฺญํ วา สญฺญาเปนฺติ อญฺเญ วา เต ภิกฺขู นิชฺฌาเปนฺติ อิทํปิ วูปสนฺตเมว โหติ ฯ เอวํ วูปสนฺตํ อนฺตรามคฺเค อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ โย ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยํ เอว ฯ อนฺตรามคฺเค วูปสนฺตนฺติ นเหว โข ปน อญฺญมญฺญํ สญฺญตฺติยา วา สภาคภิกฺขุนิชฺฌาปเนน วา วูปสนฺตํ โหติ ฯ อปิจ โข ปฏิปถํ อาคจฺฉนฺโต เอโก วินยธโร ทิสฺวา กตฺถาวุโส คจฺฉถาติ ปุจฺฉิตฺวา อสุกนฺนาม คามํ อิมินา นาม การเณนาติ วุตฺเต อลํ อาวุโส กึ ตตฺถ คเตนาติ ตตฺเถว ธมฺเมน วินเยน ตํ อธิกรณํ วูปสเมติ อิทํ อนฺตรามคฺเค วูปสนฺตํ นาม ฯ เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ฯ