อปรทุติยคาถาสงฺคณิกวณฺณนา

{๔๗๔} กตาปตฺติโย กายิกาติอาทิคาถานํ วิสฺสชฺชเน ฯ ฉ อาปตฺติโย กายิกาติ อนฺตรเปยฺยาเล จตุตฺเถน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชติ ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺสาติ- อาทินา นเยน วุตฺตา อาปตฺติโย ฯ กายทฺวาเร สมุฏฺฐิตตฺตา หิ เอตา กายิกาติ วุจฺจนฺติ ฯ ฉ วาจสิกาติ ตสฺมึเยว อนฺตรเปยฺยาเล ปญฺจเมน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชติ ภิกฺขุ ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโตติอาทินา นเยน วุตฺตา อาปตฺติโย ฯ ฉาเทนตสฺส ติสฺโสติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย ภิกฺขุนิยา ปาราชิกํ ภิกฺขุสฺส สงฺฆาทิเสสปฏิจฺฉาทเน ปาจิตฺติยํ อตฺตโน ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติปฏิจฺฉาทเน ทุกฺกฏํ ฯ ปญฺจ สํสคฺคปจฺจยาติ ภิกฺขุนิยา กายสํสคฺเค ปาราชิกํ ภิกฺขุโน สงฺฆาทิเสโส กาเยน กายปฏิพทฺเธ ถุลฺลจฺจยํ นิสฺสคฺคิเยน กายปฏิพทฺเธ ทุกฺกฏํ องฺคุลิปโฏทเก ปาจิตฺติยนฺติ อิมา กายสํสคฺคปจฺจยา ปญฺจ อาปตฺติโย ฯ อรุณุคฺเค ติสฺโสติ เอกรตฺตฉารตฺตสตฺตาห ทสาห มาสาติกฺกมวเสน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภิกฺขุนิยา รตฺติวิปฺปวาเส สงฺฆาทิเสโส ปฐมํปิ ยามํ ฉาเทติ ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ ยามํ ฉาเทติ อุทฺธสฺเต อรุเณ ฉนฺนา โหติ อาปตฺติ โย ฉาเทติ (อาปตฺตึ) โส ทุกฺกฏํ เทสาเปตพฺโพติ อิมา อรุณุคฺเค ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ ฯ เทฺว ยาวตติยกาติ เอกาทส ยาวตติยกา นาม ปญฺญตฺติวเสน ปน เทฺว โหนฺติ ภิกฺขูนํ ยาวตติยกา ภิกฺขุนีนํ ยาวตติยกาติ ฯ เอเกตฺถ อฏฺฐวตฺถุกาติ ภิกฺขุนีนํเยว เอกา เอตฺถ อิมสฺมึ สาสเน อฏฺฐวตฺถุกา นาม ฯ เอเกน ลพฺพสงฺคโหติ ยสฺส สิยา อาปตฺติ โส อาวิกเรยฺยาติ อิมินา เอเกน นิทานุทฺเทเสน สพฺพสิกฺขาปทานํ จ สพฺพปาฏิโมกฺขุทฺเทสานํ จ สงฺคโห โหติ ฯ วินยสฺส เทฺว มูลานีติ กาโย เจว วาจา จ ฯ ครุกา เทฺว วุตฺตาติ ปาราชิกสงฺฆาทิเสสา ฯ เทฺว ทุฏฺฐุลฺลจฺฉาทนาติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสสปฏิจฺฉาทกสฺส ปาจิตฺติยนฺติ อิมา เทฺว ทุฏฺฐุลฺลจฺฉาทนาปตฺติโย นาม ฯ คามนฺตเร จตสฺโสติ ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ สํวิทหติ ทุกฺกฏํ อญฺญสฺส คามสฺส อุปจารํ โอกฺกมติ ปาจิตฺติยํ ภิกฺขุนิยา คามนฺตรํ คจฺฉนฺติยา ปริกฺขิตฺเต คาเม ปฐมปาเท ถุลฺลจฺจยํ ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโส อปริกฺขิตฺตสฺส ปฐมปาเท อุปจาโรกฺกมเน ถุลฺลจฺจยํ ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโสติ อิมา คามนฺตเร ทุกฺกฏปาจิตฺติยถุลฺลจฺจยสงฺฆาทิเสสวเสน จตสฺโส อาปตฺติโย ฯ จตสฺโส นทีปารปจฺจยาติ ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ สํวิทหติ ทุกฺกฏํ นาวํ อภิรูหติ ปาจิตฺติยํ ภิกฺขุนิยา นทีปารํ คจฺฉนฺติยา อุตฺตรณกาเล ปฐมปาเท ถุลฺลจฺจยํ ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโสติ อิมา จตสฺโส ฯ เอกมํเส ถุลฺลจฺจยนฺติ มนุสฺสมํเส ฯ นวมํเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เสสอกปฺปิยมํเสสุ ฯ เทฺว วาจสิกา รตฺตินฺติ ภิกฺขุนี รตฺตนฺธกาเร อปฺปทีเป ปุริเสน สทฺธึ หตฺถปาเส ฐิตา สลฺลปติ ปาจิตฺติยํ หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา ฐิตา สลฺลปติ ทุกฺกฏํ ฯ เทฺว วาจสิกา ทิวาติ ภิกฺขุนี ทิวา ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเส ปุริเสน สทฺธึ หตฺถปาเส ฐิตา สลฺลปติ ปาจิตฺติยํ หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา ฐิตา สลฺลปติ ทุกฺกฏํ ฯ ททมานสฺส ติสฺโสติ มรณาธิปฺปาโย มนุสฺสสฺส วิสํ เทติ โส เจ เตน มรติ ปาราชิกํ ยกฺขเปตานํ เทติ เต จ มรนฺติ ถุลฺลจฺจยํ ติรจฺฉานคตสฺส เทติ โส เจ มรติ ปาจิตฺติยํ อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรทาเนปิ ปาจิตฺติยนฺติ เอวํ ททมานสฺส ติสฺโส อาปตฺติโย ฯ จตฺตาโร จ ปฏิคฺคเหติ หตฺถคาหเวณิคาเหสุ สงฺฆาทิเสโส มุเขน องฺคชาตคหเณ ปาราชิกํ อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรปฏิคฺคหเณ นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ อวสฺสุตาย อวสฺสุตสฺส หตฺถโต ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิคฺคณฺหนฺติยา ถุลฺลจฺจยํ เอวํ ปฏิคฺคเห จตฺตาโร อาปตฺติกฺขนฺธา โหนฺติ ฯ {๔๗๕} ปญฺจ เทสนาคามินิโยติ ลหุกา ปญฺจ ฯ ฉ สปฺปฏิกมฺมาติ ปาราชิกํ ฐเปตฺวา อวเสสา ฯ เอเกตฺถ อปฺปฏิกมฺมาติ ปาราชิกาปตฺติ ฯ วินยครุกา เทฺว วุตฺตาติ ปาราชิกญฺเจว สงฺฆาทิเสสญฺจ ฯ กายวาจสิกานิ จาติ สพฺพาเนว สิกฺขาปทานิ กายวาจสิกานิ ฯ มโนทฺวาเร ปญฺญตฺตํ เอกสิกฺขาปทํปิ นตฺถิ ฯ เอโก วิกาเล ธญฺญรโสติ โลณโสจิรกํ ฯ อยเมว หิ เอโก ธญฺญรโส วิกาเล วฏฺฏติ ฯ เอกา ญตฺติจตุตฺเถน สมฺมตีติ ภิกฺขุโนวาทกสมฺมติ ฯ อยเมว หิ เอกา ญตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน สมฺมติ อนุญฺญาตา ฯ ปาราชิกา กายิกา เทฺวติ ภิกฺขูนํ เมถุนธมฺมปาราชิกํ ภิกฺขุนีนํ จ กายสํสคฺคปาราชิกํ ฯ เทฺว สํวาสกภูมิโยติ อตฺตนา วา อตฺตานํ สมานสํวาสกํ กโรติ สมคฺโค วา นํ สงฺโฆ อุกฺขิตฺตํ โอสาเรติ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน สมานสํวาสกภูมิ จ นานาสํวาสกภูมิ จาติ เอวํ เทฺว สํวาสกภูมิโย วุตฺตา ฯ ทฺวินฺนญฺจ รตฺติจฺเฉโทติ ปาริวาสิกสฺส จ มานตฺตจาริกสฺส จ ฯ ปญฺญตฺตา ทฺวงฺคุลา ทุเวติ เทฺว ทฺวงฺคุลปญฺญตฺติโย ทฺวงฺคุลปพฺพปรมํ อาทาตพฺพนฺติ อยเมกา ทฺวงฺคุลํ วา เทฺวมาสํ วาติ อยเมกา ฯ เทฺว อตฺตานํ วธิตฺวานาติ ภิกฺขุนี อตฺตานํ วธิตฺวา เทฺว อาปตฺติโย อาปชฺชติ วธติ โรทติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส วธติ น โรทติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ ทฺวีหิ สงฺโฆ ภิชฺชตีติ กมฺเมน จ สลากคาเหน จ ฯ เทฺวตฺถ ปฐมาปตฺติกาติ เอตฺถ สกเลปิ วินเย เทฺว ปฐมาปตฺติกา อุภินฺนํ ปญฺญตฺติวเสน ฯ อิตรถา ปน นว ภิกฺขูนํ นว ภิกฺขุนีนญฺจาติ อฏฺฐารส โหนฺติ ฯ ญตฺติยา กรณา ทุเวติ เทฺว ญตฺติกิจฺจานิ กมฺมา จ กมฺมปาทกา จ นวสุ ฐาเนสุ กมฺมํ โหติ ทฺวีสุ กมฺมปาทภาเวน ติฏฺฐติ ฯ ปาณาติปาเต ติสฺโสติ อโนทิสฺส โอปาตํ ขณติ สเจ มนุสฺโส มรติ ปาราชิกํ ยกฺขเปตานํ มรเณ ถุลฺลจฺจยํ ติรจฺฉานคตสฺส มรเณ ปาจิตฺติยนฺติ อิมา ติสฺโส โหนฺติ ฯ วาจา ปาราชิกา ตโยติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย อฏฺฐวตฺถุกายาติ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน อาณตฺติยา อทินฺนาทาเน มนุสฺสมรเณ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมอุลฺลปเน จาติ เอวํ ตโย วุตฺตา ฯ โอภาสนา ตโยติ วจฺจมคฺคปสฺสาวมคฺคํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภาสเน สงฺฆาทิเสโส วจฺจมคฺคํ ปสฺสาวมคฺคํ ฐเปตฺวา อธกฺขกํ อุพฺภชานุมณฺฑลํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภณเน ถุลฺลจฺจยํ อุพฺภกฺขกํ อโธชานุมณฺฑลํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภณเน ทุกฺกฏํ ฯ สญฺจริตฺเตน วา ตโยติ ปฏิคฺคณฺหติ วีมํสติ ปจฺจาหรติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ปฏิคฺคณฺหติ วีมํสติ น ปจฺจาหรติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ปฏิคฺคณฺหติ น วีมํสติ น ปจฺจาหรติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อิเม สญฺจริตฺเตน การณภูเตน ตโย อาปตฺติกฺขนฺธา โหนฺติ ฯ ตโย ปุคฺคลา น อุปสมฺปาเทตพฺพาติ อทฺธานหีโน องฺคหีโน วตฺถุวิปนฺโน จ ฯ เตสํ นานากรณํ วุตฺตเมว ฯ อปิเจตฺถ โย ปตฺตจีวเรน อปริปูโร จ ปริปูโร จ น ยาจติ อิเมปิ องฺคหีเนเนว สงฺคหิตา ฯ มาตุฆาตกาทโย จ กรณทุกฺกฏกา ปณฺฑกอุภโตพฺยญฺชนกติรจฺฉานคตสงฺขาเตน วตฺถุวิปนฺเนเนว สงฺคหิตาติ เวทิตพฺพา ฯ เอส หิ นโย กุรุนฺทิยํ วุตฺโต ฯ ตโย กมฺมานํ สงฺคหาติ ญตฺติกปฺปนา วิปฺปกตปจฺจตฺตํ อตีตกรณนฺติ ฯ ตตฺถ ทเทยฺย กเรยฺยาติอาทิเภทา ญตฺติกปฺปนา เทติ กโรตีติ- อาทิเภทํ วิปฺปกตปจฺจตฺตํ ทินฺนํ กตนฺติอาทิเภทํ อตีตกรณํ นามาติ อิเมหิ ตีหิ กมฺมานิ สงฺคยฺหนฺติ ฯ อปเรหิปิ ตีหิ สงฺคยฺหนฺติ วตฺถุนา ญตฺติยา อนุสฺสาวนายาติ ฯ วตฺถุสมฺปนฺนํ หิ ญตฺติสมฺปนฺนํ อนุสฺสาวนสมฺปนฺนญฺจ กมฺมนฺนาม โหติ ฯ เตน วุตฺตํ ตโย กมฺมานํ สงฺคหาติ ฯ นาสิตกา ตโย นาม เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ นาเสถ ทูสโก นาเสตพฺโพ ทสหงฺเคหิ สมนฺนาคโต สามเณโร นาเสตพฺโพ กณฺฏกํ สมณุทฺเทสํ นาเสถาติ เอวํ ลิงฺคสํวาส- ทณฺฑกมฺมนาสนาวเสน ตโย นาสิตกา เวทิตพฺพา ฯ ติณฺณนฺนํ เอกวาจิกาติ อนุชานามิ ภิกฺขเว เทฺว ตโย เอกานุสฺสาวเน กาตุนฺติ วจนโต ติณฺณํ ชนานํ เอกุปชฺฌาเยน นานาจริเยน เอกา อนุสฺสาวนา วฏฺฏติ ฯ อทินฺนาทาเน ติสฺโสติ ปาเท วา อติเรกปาเท วา ปาราชิกํ อติเรกมาสเก โอนปญฺจมาสเก ถุลฺลจฺจยํ มาสเก วา โอนมาสเก วา ทุกฺกฏํ ฯ จตสฺโส เมถุนปจฺจยาติ อกฺขายิเต ปาราชิกํ เยภุยฺเยน ขายิเต ถุลฺลจฺจยํ วิวฏกเต ๑- มุเข ทุกฺกฏํ ชตุมฏฺฐเก ปาจิตฺติยํ ฯ ฉนฺทนฺตสฺส ติสฺโสติ ๒- วนปฺปตึ ฉินฺทนฺตสฺส ปาราชิกํ ๒- ภูตคาเม ปาจิตฺติยํ องฺคชาเต ถุลฺลจฺจยํ ฯ ปญฺจ ฉฑฺฑิตปจฺจยาติ อโนทิสฺส วิสํ ฉฑฺเฑติ สเจ เตน มนุสฺโส มรติ ปาราชิกํ ยกฺขเปเต ถุลฺลจฺจยํ ติรจฺฉานคเต ปาจิตฺติยํ วิสฏฺฐิฉฑฺฑเน สงฺฆาทิเสโส เสขิเยสุ หริเต อุจฺจารปสฺสาวฉฑฺฑเน ทุกฺกฏํ อิมา ฉฑฺฑิตปจฺจยา ปญฺจาปตฺติโย โหนฺติ ฯ ปาจิตฺติเยน ทุกฺกฏา กตาติ ภิกฺขุโนวาทกวคฺคสฺมึ ทสสุ สิกฺขาปเทสุ ปาจิตฺติเยน สทฺธึ ทุกฺกฏา กตาเอวาติ อตฺโถ ฯ จตุเรตฺถ นวกา วุตฺตาติ ปฐมสิกฺขาปทมฺหิเยว อธมฺมกมฺเม เทฺว ธมฺมกมฺเม เทฺวติ เอวํ จตฺตาโร นวกา วุตฺตาติ อตฺโถ ฯ ทฺวินฺนํปิ จีวเรน จาติ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย จีวรํ เทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย เทนฺตสฺส ทุกฺกฏนฺติ เอวํ ทฺวินฺนํ ภิกฺขุนีนํ จีวรํ