สงฺฆํ น ปรามสตีติ สงฺฆสฺส นามํ น คณฺหติ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโตติ วตฺตพฺเพ สุณาตุ เม ภนฺเต อยํ ธมฺมรกฺขิโตติ วทติ ฯ เอวํ สงฺฆํ น ปรามสติ ฯ ปุคฺคลํ น ปรามสตีติ โย อุปสมฺปทาเปกฺขสฺส อุปชฺฌาโย ตํ น ปรามสติ ตสฺส นามํ น คณฺหติ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโขติ วตฺตพฺเพ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโต อุปสมฺปทาเปกฺโขติ วทติ ฯ เอวํ ปุคฺคลํ น ปรามสติ ฯ ญตฺตึ น ปรามสตีติ สพฺเพน สพฺพํ ญตฺตึ น ปรามสติ ญตฺติทุติยกมฺเม ญตฺตึ อฐเปตฺวา กมฺมวาจาย เอว อนุสฺสาวนกมฺมํ กโรติ ฯ ญตฺติจตุตฺถกมฺเมปิ ญตฺตึ อฐเปตฺวา จตุกฺขตฺตุํ กมฺมวาจาย เอว อนุสฺสาวนกมฺมํ กโรติ ฯ เอวํ ญตฺตึ น ปรามสติ ฯ ปจฺฉา วา ญตฺตึ ฐเปตีติ ปฐมํ กมมวาจาย

{๔๘๕} อนุสฺสาวนกมฺมํ กตฺวา เอสา ญตฺตีติ วตฺวา ขมติ สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี เอวเมตํ ธารยามีติ วทติ ฯ เอวํ ปจฺฉา ญตฺตึ ฐเปติ ฯ อิติ อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ ญตฺติโต กมฺมานิ วิปชฺชนฺติ ฯ

อนุสฺสาวนโต วิปตฺติยํ ปน วตฺถุอาทีนิ ตาว วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ ฯ เอวํ ปน เนสํ อปรามสนํ โหติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆติ ปฐมานุสฺสาวเน วา ทุติยํปิ เอตมตฺถํ วทามิ ตติยํปิ เอตมตฺถํ วทามิ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆติ ทุติยตติยานุสฺสาวนาสุ วา อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโขติ วตฺตพฺเพ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺสาติ วทนฺโต วตฺถุํ น ปรามสติ นาม ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโตติ วตฺตพฺเพ สุณาตุ เม ภนฺเต อยํ ธมฺมรกฺขิโตติ วทนฺโต สงฺฆํ น ปรามสติ นาม ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺสาติ วตฺตพฺเพ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ธมฺมรกฺขิโต อุปสมฺปทาเปกฺโขติ วทนฺโต ปุคฺคลํ น ปรามสติ นาม ฯ สาวนํ หาเปตีติ สพฺเพน สพฺพํ กมฺมวาจาย อนุสฺสาวนํ น กโรติ ฯ ญตฺติทุติยกมฺเม ทฺวิกฺขตฺตุํ ญตฺติเมว ฐเปติ ญตฺติจตุตฺถกมฺเม จตุกฺขตฺตุํ ญตฺติเมว ฐเปติ ฯ เอวํ สาวนํ หาเปติ ฯ โยปิ ญตฺติทุติยกมฺเม เอกํ ญตฺตึ ฐเปตฺวา เอกํ กมฺมวาจํ อนุสฺสาเวนฺโต อกฺขรํ วา ฉฑฺเฑติ ปทํ วา ทุรุตฺตํ กโรติ อยํปิ สาวนํ หาเปติเยว ฯ ญตฺติจตุตฺถกมฺเม ปน เอกํ ญตฺตึ ฐเปตฺวา สกิเมว วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา กมฺมวาจาย อนุสฺสาวนํ กโรนฺโตปิ อกฺขรํ วา ปทํ วา ฉฑฺเฑนฺโตปิ ทุรุตฺตํ กโรนฺโตปิ อนุสฺสาวนํ หาเปติเยวาติ เวทิตพฺโพ ฯ ทุรุตฺตํ กโรตีติ เอตฺถ ปน อยํ วินิจฺฉโย โย หิ อญฺญสฺมึ อกฺขเร วตฺตพฺเพ อญฺญํ วทติ อยํ ทุรุตฺตํ กโรติ นาม ฯ ตสฺมา กมฺมวาจํ กโรนฺเตน ภิกฺขุนา ยฺวายํ สิถิลธนิตํ จ ทีฆรสฺสํ ครุกลหุกํ จ นิคฺคหิตํ สมฺพนฺธํ ววตฺถิตํ วิมุตฺตํ ทสธา พฺยญฺชนพุทฺธิยา ปเภโทติ วุตฺโต อยํ สุฏฺฐุ อุปลกฺเขตพฺโพติ ฯ เอตฺถ หิ สิถิลํ นาม ปญฺจสุ วคฺเคสุ ปฐมตติยํ ฯ ธนิตํ นาม เตเสฺวว ทุติยจตุตฺถํ ฯ ทีฆนฺติ ทีเฆน กาเลน วตฺตพฺพํ อาการาทิ ฯ รสฺสนฺติ ตโต อุปฑฺฒกาเลน วตฺตพฺพํ อการาทิ ฯ ครุกนฺติ ทีฆเมว ยํ วา อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตตฺเถรสฺส ยสฺส นกฺขมตีติ เอวํ สญฺโญคปรํ กตฺวา วุจฺจติ ฯ ลหุกนฺติ รสฺสเมว ยํ วา อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตเถรสฺส ยสฺส น ขมตีติ เอวํ อสญฺโญคปรํ กตฺวา วุจฺจติ ฯ นิคฺคหิตนฺติ ยํ กรณานิ นิคฺคเหตฺวา อวิสฺสชฺเชตฺวา อวิวเฏน มุเขน สานุนาสิกํ กตฺวา วตฺตพฺพํ ฯ สมฺพนฺธนฺติ ยํ ปรปเทน สมฺพนฺธิตฺวา ตุณฺหสฺสาติ วา ตุณฺหิสฺสาติ วา วุจฺจติ ฯ ววตฺถิตนฺติ ยํ ปรปเทน อสมฺพนฺธํ กตฺวา วิจฺฉินฺทิตฺวา ตุณฺหิ อสฺสาติ วุจฺจติ ฯ วิมุตฺตนฺติ ยํ กรณานิ อนิคฺคเหตฺวา วิสฺสชฺเชตฺวา วิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ อกตฺวา วุจฺจติ ฯ ตตฺถ สุณาตุ เม ภนฺเตติ วตฺตพฺเพ ตการสฺส ถการํ กตฺวา สุณาถุ เมติ วจนํ สิถิลสฺส ธนิตกรณํ นาม ตถา ปตฺตกลฺลํ เอสา ญตฺตีติ วตฺตพฺเพ ปตฺตกลฺลํ เอสา ญตฺถีติอาทิ วจนํ จ ฯ ภนฺเต สงฺโฆติ วตฺตพฺเพ ภการฆการานํ พการคกาเร กตฺวา พนฺเต สงฺโฆติ วจนํ ธนิตสฺส สิถิลกรณํ นาม ฯ สุณาตุ เมติ วิวเฏน มุเขน วตฺตพฺเพ ปน สุณนฺตุ เมติ วา เอสา ญตฺตีติ วตฺตพฺเพ เอสํ ญตฺตีติ วา อวิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ กตฺวา วจนํ วิมุตฺตสฺส นิคฺคหิตวจนํ นาม ฯ ปตฺตกลฺลนฺติ อวิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ กตฺวา วตฺตพฺเพ ปตฺตกลฺลาติ วิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ อกตฺวา วจนํ นิคฺคหิตสฺส วิมุตฺตวจนํ นาม ฯ