อจฺจยํ เทเสตฺวา ภิกฺขุนีสงฺฆํ ขมาเปติ ตสฺส อยฺยสฺส วนฺทิยกรณํ รุจฺจตีติ ภิกฺขุนีสงฺฆํ ปุจฺฉามีติ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ ฯ เอวํ อปโลกน- กมฺเมเนว วนฺทิโย กาตพฺโพ ฯ อยํ ปเนตฺถ ปาลิมุตฺตโกปิ กมฺมลกฺขณวินิจฺฉโย ฯ อิทํ หิ กมฺมลกฺขณํ นาม ภิกฺขุนีสงฺฆมูลกํ ปญฺญตฺตํ ภิกฺขุนีสงฺฆสฺสาปิ ปน ลพฺภติเยว ฯ ยญฺหิ ภิกฺขุสงฺโฆ สลากคฺคยาคุคฺคภตฺตคฺคอุโปสถคฺเคสุ อปโลกนกมฺมํ กโรติ เอตมฺปิ กมฺมลกฺขณเมว ฯ อจฺฉินฺนจีวรชิณฺณจีวรนฏฺฐจีวรานํ หิ สงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ยาวตติยํ สาเวตฺวา อปโลกนกมฺมํ กตฺวา จีวรํ ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชเกน ปน จีวรํ กโรนฺตสฺส เสนาสนกฺขนฺธกวณฺณนายํ วุตฺตปฺปเภทานิ สูจิอาทีนิ อนปโลเกตฺวาปิ ทาตพฺพานิ ฯ เตสํ ทาเน โสเยว อิสฺสโร ฯ ตโต อติเรกํ เทนฺเตน อปโลเกตฺวา ทาตพฺพํ ฯ ตโต หิ อติเรกทาเน สงฺโฆ สามี ฯ คิลานเภสชฺชํปิ ตตฺถ วุตฺตปฺปการํ สยเมว ทาตพฺพํ ฯ อติเรกํ อิจฺฉนฺตสฺส อปโลเกตฺวา ทาตพฺพํ ฯ โยปิจ ทุพฺพโล วา ฉินฺนิริยาปโถ วา ปจฺฉินฺนภิกฺขาจารปโถ มหาคิลาโน ตสฺส มหาวาเสสุ ตตฺรุปฺปาทโต เทวสิกํ นาฬึ วา อุปฑฺฒนาฬึ วา เอกทิวสํเยว ปญฺจ วา ทส วา ตณฺฑุลนาฬิโย เทนฺเตน อปโลกนกมฺมํ กตฺวาว ทาตพฺพํ ฯ เปสลสฺส ภิกฺขุโน ตตฺรุปฺปาทโต อิณปลิโพธํปิ พหุสฺสุตสฺส สงฺฆภารนิตฺถรณกสฺส ภิกฺขุโน อนุฏฺฐาปนียเสนาสนํปิ สงฺฆกิจฺจํ กโรนฺตานํ กปฺปิยการกาทีนํ ภตฺตเวตฺตนมฺปิ อปโลกนกมฺเมเนว ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ จตุปจฺจยวเสน ทินฺนตตฺรุปฺปาทโต สงฺฆิกํ อาวาสํ ชคฺคาเปตุํ วฏฺฏติ ฯ อยํ ภิกฺขุ อิสฺสรวตาย วิจาเรตีติ กถาปจฺฉินฺทนตฺถํ ปน สลากคฺคาทีสุ วา อนฺตรสนฺนิปาเต วา สงฺฆํ ปุจฺฉิตฺวาว ชคฺคาเปตพฺโพ จีวรปิณฺฑปาตตฺถาย อุทฺทิสฺส ทินฺนตตฺรุปฺปาทโตปิ อปโลเกตฺวา อาวาโส ชคฺคาเปตพฺโพ ฯ อนปโลเกตฺวาปิ วฏฺฏติ ฯ สูโร วตายํ ภิกฺขุ จีวรปิณฺฑปาตตฺถาย ทินฺนโต อาวาสํ ชคฺคาเปตีติ เอวํ อุปฺปนฺนกถาปจฺเฉทนตฺถํ ปน อปโลกนกมฺมเมว กตฺวา ชคฺคาเปตพฺโพ ฯ

เจติเย ฉตฺตํ วา เวทิกํ วา โพธิฆรํ วา อาสนฆรํ วา อกตํ วา กโรนฺเตน ชิณฺณํ วา ปฏิสงฺขโรนฺเตน สุธากมฺมํ วา กโรนฺเตน มนุสฺเส สมาทเปตฺวา กาตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ การกา นตฺถิ ฯ เจติยสฺส อุปนิกฺเขปโต กาเรตพฺพํ ฯ อุปนิกฺเขเปปิ อสติ อปโลกนกมฺมํ กตฺวา ตตฺรุปฺปาทโต กาเรตพฺพํ สงฺฆิเกนปิ อปโลเกตฺวา เจติยกิจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ เจติยสฺส สนฺตเกน อปโลเกตฺวาปิ สงฺฆกิจฺจํ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ ตาวกาลิกํ ปน คเหตฺวา ปฏิปากติกํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ เจติเย สุธากมฺมาทีนิ กโรนฺเตหิ ปน ภิกฺขาจารโต วา สงฺฆโต วา ยาปนมตฺตํ อลภนฺเตหิ เจติยสนฺตกโต ยาปนมตฺตํ คเหตฺวา ปริภุญฺชนฺเตหิ วตฺตํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ วตฺตํ กโรมาติ มจฺฉมํสาทีหิ สงฺฆภตฺตํ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ เย วิหาเร โรปิตาปิ ผลรุกฺขา สงฺเฆน ปริคฺคหิตา โหนฺติ ชคฺคนกมฺมํ ลภนฺติ ฯ เยสํ ผลานิ คณฺฑึ ปหริตฺวา ภาเชตฺวา ปริภุญฺชนฺติ ฯ เตสุ อปโลกนกมฺมํ น กาตพฺพํ ฯ เย ปน อปริคฺคหิตา เตสุ ปน อปโลกนกมฺมํ กาตพฺพํ ฯ ตํ ปน สลากคฺคยาคุคฺคภตฺตคฺคอนฺตรสนฺนิปาเตสุปิ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ อุโปสถคฺเค ปน วฏฺฏติเยว ฯ ตตฺถ หิ อนาคตานํปิ ฉนฺทปาริสุทฺธิ อาหริยติ ฯ ตสฺมา ตํ สุวิโสธิตํ โหติ ฯ เอวํ จ ปน กาตพฺพํ ฯ พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ ภนฺเต ยํ อิมสฺมึ วิหาเร อนฺโตสีมาย สงฺฆสนฺตกํ มูลตจปตฺตองฺกุรปุปฺผผลขาทนียาทิ อตฺถิ ตํ สพฺพํ อาคตาคตานํ ภิกฺขูนํ ยถาสุขํ ปริภุญฺชิตุํ สงฺฆสฺส รุจฺจตีติ สงฺฆํ ปุจฺฉามีติ ติกฺขตฺตุํ ปุจฺฉิตพพํ ฯ จตูหิ ปญฺจหิ ภิกฺขูหิ กตํ สุกตเมว ฯ ยสฺมึปิ วิหาเร เทฺว ตโย ชนา วสนฺติ เตหิ นิสีทิตฺวา กตํปิ สงฺเฆน กตสทิสเมว ฯ ยสฺมึ ปน วิหาเร เอโก ภิกฺขุ โหติ เตน ภิกฺขุนา อุโปสถทิวเส ปุพฺพกรณปุพฺพกิจฺจํ กตฺวา นิสินฺเนน กตํปิ กติกวตฺตํ สงฺเฆน กตสทิสเมว โหติ ฯ กโรนฺเตน ปน ผลวาเรน กาตุํปิ จตฺตาโร มาเส ฉ มาเส เอกํ สํวจฺฉรนฺติ เอวํ ปริจฺฉินฺทิตฺวาปิ อปริฉินฺทิตฺวาปิ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ ปริจฺฉินฺเน ยถาปริจฺฉินฺนํ ปริภุญฺชิตฺวา ปุน กาตพฺพํ ฯ อปริจฺฉินฺเน ยาว รุกฺขา ธรนฺติ ตาว วฏฺฏติ ฯ เยปิ เตสํ รุกฺขานํ พีเชหิ อญฺเญ รุกฺขา โรปิตา โหนฺติ เตสํปิ สาเอว กติกา ฯ สเจ ปน อญฺญสฺมึ วิหาเร โรปิตา โหนฺติ เตสํ ยตฺถ โรปิตา ตสฺมึเยว วิหาเร สงฺโฆ สามี ฯ เยปิ อญฺญโต พีชานิ อาหริตฺวา ปุริมวิหาเร ปจฺฉา โรปิตา เตสํ อญฺญา กติกา กาตพฺพา ฯ กติกาย กตาย ปุคฺคลิกฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ ฯ ยถาสุขํ ผลาทีนิ ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ ปเนตฺถ ตํ ตํ โอกาสํ ปริกฺขิปิตฺวา ปริเวณานิ กตฺวา ชคฺคนฺติ ฯ เย ชคฺคนฺติ เตสํ ภิกฺขูนํ ปุคฺคลิกฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ ฯ อญฺเญ ปริภุญฺชิตุํ น ลภนฺติ ฯ เตหิ ปน สงฺฆสฺส ทสภาคํ ทตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพานิ ฯ โยปิ มชฺเฌ วิหาเร รุกฺขสาขาหิ ปริวาเรตฺวา รกฺขติ ตสฺสาปิ เอเสว นโย ฯ โปราณกวิหารํ คตสฺส สมฺภาวนียสฺส ภิกฺขุโน เถโร อาคโตติ ผลาผลํ อาหรนฺติ ฯ สเจ ตตฺถ มูเล สพฺพปริยตฺติธโร พหุสฺสุตภิกฺขุ วิหาสิ ฯ อทฺธา เอตฺถ ทีฆา กติกา กตา ภวิสฺสตีติ นิกุกฺกุจฺเจน ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ วิหาเร ผลาผลํ ปิณฺฑปาติกานํปิ วฏฺฏติ ธุตงฺคํ น โกเปติ ฯ สามเณรา อตฺตโน อาจริยุปชฺฌายานํ พหูนิ ผลาผลานิ เทนฺติ อญฺเญ ภิกฺขู อลภนฺตา ขิยฺยนฺติ ขิยฺยิตมตฺตเมว ตํ โหติ ฯ สเจ ปน ทุพฺภิกฺขํ โหติ เอกํ ปนสรุกฺขํ นิสฺสาย สฏฺฐีปิ ชนา ชีวนฺติ ฯ ตาทิเส กาเล สพฺเพสํ สงฺคหกรณตฺถาย ภาเชตฺวา ขาทิตพฺพํ ฯ อยํ สามีจิ ฯ ยาว ปน กติกวตฺตํ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ตาว เตหิ ขาทิตํ สุขาทิตเมว ฯ กทา ปน กติกวตฺตํ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ยทา สมคฺโค สงฺโฆ สนฺนิปติตฺวา อิโต ปฏฺฐาย ภาเชตฺวา ขาทนฺตูติ สาเวติ ฯ เอกภิกฺขุเก ปน วิหาเร เอเกน สาวิเตปิ ปุริมกติกา ปฏิปฺปสฺสมฺภติเยว ฯ สเจ ปฏิปฺปสฺสทฺธาย กติกาย สามเณรา เนว รุกฺขโต ปาเตนฺติ น ภูมิโต คเหตฺวา ภิกฺขูนํ เทนฺติ ปติตผลานิ ปาเทหิ ปหรนฺตา วิจรนฺติ ฯ เตสํ ทสภาคโต ปฏฺฐาย ยาว อุปฑฺฒผลภาเคน ผาติกมฺมํ กาตพฺพํ ฯ อทธา ผาติกมฺมลาเภน อาหริตฺวา ทสฺสนฺติ ฯ ปุน สุภิกฺเข ชาเต กปฺปิยการเกสุ อาคนฺตฺวา สาขาปริวาราทีนิ กตฺวา รุกฺเข รกฺขนฺเตสุ สามเณรานํ ผาติกมฺมํ น กาตพฺพํ ภาเชตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ วิหาเร ผลาผลํ อตฺถีติ สามนฺตคาเมหิ มนุสฺสา คิลานานํ วา คพฺภินีนํ วา อตฺถาย อาคนฺตฺวา เอกํ นาฬิเกรํ เทถ อมฺพํ เทถ ลพุชํ เทถาติ ยาจนฺติ ทาตพฺพํ น ทาตพฺพนฺติ ฯ ทาตพฺพํ ฯ อทียมาเน หิ เต โทมนสฺสิตา โหนฺติ ฯ เทนฺเตน ปน สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา ยาวตติยํ สาเวตฺวา อปโลกนกมฺมํ กตฺวาว ทาตพฺพํ กติกวตฺตํ วา กตฺวา ฐเปตพฺพํ ฯ เอวํ จ ปน กาตพฺพํ ฯ พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา สงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ สามนฺตคาเมหิ มนุสฺสา อาคนฺตฺวา คิลานาทีนํ อตฺถาย ผลาผลํ ยาจนฺติ เทฺว นาฬิเกรานิ เทฺว ตาลผลานิ เทฺว ปนสานิ ปญฺจ อมฺพานิ ปญฺจ กทลีผลานิ คณฺหนฺตานํ อนิวารณํ อสุกรุกฺขโต จ ผลํ คณฺหนฺตานํ อนิวารณํ รุจฺจติ ภิกฺขุสงฺฆสฺสาติ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ ฯ