ภิกฺขูหิ อสาธารเณสุปิ ฯ สงฺฆมฺหา ทส นิสฺสเรติ สงฺฆมฺหา ทส นิสฺสาริยตีติ เอวํ วิภงฺเค วุตฺตา ฯ มาติกายํ ปน นิสฺสารณียํ สงฺฆาทิเสสนฺติ เอวํ อาคตา ทส ฯ นิสฺสคฺคิยานิ ทฺวาทสาติ ภิกฺขุนีวิภงฺเค วิภตฺตานิ นิสฺสคฺคิยาเนว ฯ ขุทฺทกาปิ ตตฺถ วิภตฺตขุทฺทกา เอว ฯ ตถา อฏฺฐ ปาฏิเทสนียา อิติ สตญฺเจว ตึสญฺจ สิกฺขา ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา ฯ เสสํ อิมสฺมึ สาธารณวิสฺสชฺชเน อุตฺตานเมว ฯ

อิทานิ วิภตฺติโย จ เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺตีติ อิมํ ปญฺหํ วิสฺสชฺเชนฺโต อฏฺเฐว ปาราชิกาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ทุราสทาติ อิมินา เตสํ สปฺปฏิภยตํ ทสฺเสติ ฯ กณฺหสปฺปาทโย วิย หิ เอเต ทุราสทา ทุรุปคมนา ทุราสชฺชนา อาปชฺชิยมานา มูลจฺเฉทาย สํวตฺตนฺติ ฯ ตาลวตฺถุสมูปมาติ สพฺพํ ตาลํ อุทฺธริตฺวา ตาลสฺส วตฺถุมตฺตกรเณน สมูปมา ฯ ยถา วตฺถุมตฺตกโต ตาโล น ปุน ปากติโก โหติ เอวํ น ปุน ปากติกา โหนฺติ ฯ เอวํ สาธารณํ อุปมํ ทสฺเสตฺวา ปุน เอเกกสฺส วุตฺตอุปมํ ทสฺเสนฺโต ปณฺฑุปลาโสติอาทิมาห ฯ อวิรูฬฺหิ ภวนฺติ เตติ ยถา เอเต ปณฺฑุปลาสาทโย ปุน หริตาทิภาเวน อวิรูฬฺหิธมฺมา โหนฺติ เอวํ ปาราชิกาปิ ปุน ปกติสีลภาเวน อวิรูฬฺหิธมฺมา โหนฺตีติ อตฺโถ ฯ เอตฺตาวตา วิภตฺติโย จ เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺตีติ เอตฺถ อิมา ตาว อฏฺฐ ปาราชิกวิภตฺติโย เกหิจิ สมเถหิ น สมฺมนฺตีติ เอวํ ทสฺสิตํ โหติ ฯ

ยา ปน วิภตฺติโย สมฺมนฺติ ตา ทสฺเสตุํ เตวีสํ สงฺฆาทิเสสาติอาทิ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ตีหิ สมเถหีติ สพฺพสงฺคาหิกวจนเมตํ ฯ สงฺฆาทิเสสา หิ ทฺวีเหว สมเถหิ วูปสมฺมนฺติ น ติณวตฺถารเกน ฯ เสสา ตีหิปิ สมฺมนฺติ ฯ

เทฺว อุโปสถา เทฺว ปวารณาติ อิทํ ภิกฺขูนํ จ ภิกฺขุนีนํ จ วเสน วุตฺตํ วิภตฺติมตฺตทสฺสนวเสเนว เจตํ วุตฺตํ น สมเถหิ วูปสมนวเสน ฯ ภิกฺขุอุโปสโถ ภิกฺขุนีอุโปสโถ ภิกฺขุปวารณา ภิกฺขุนีปวารณาติ อิมาปิ หิ จตสฺโส วิภตฺติโย วิภชนานีติ อตฺโถ ฯ จตฺตาริ กมฺมานีติ อธมฺเมน วคฺคาทีนิ อุโปสถกมฺมานิ ฯ ปญฺเจว อุทฺเทสา จตุโร ภวนฺติ อนญฺญถาติ ภิกฺขูนํ ปญฺจ อุทฺเทสา ภิกฺขุนีนํ จตุโร ภวนฺติ อญฺญถา น ภวนฺติ ฯ อิมา อปราปิ วิภตฺติโย อาปตฺติกฺขนฺธา จ ภวนฺติ สตฺต อธิกรณานิ จตฺตารีติ อิมา ปน วิภตฺติโย สมเถหิ สมฺมนฺติ ตสฺมา สตฺตหิ สมเถหีติ- อาทิมาห ฯ อถวา เทฺว อุโปสถา เทฺว ปวารณา จตฺตาริ กมฺมานิ จ ปญฺเจว อุทฺเทสา จตุโร ภวนฺติ อนญฺญถาติ อิมาปิ หิ วิภตฺติโย นิสฺสาย นสฺสนฺเตเต วินสฺสนฺเตเตติอาทินา นเยน ยา อาปตฺติโย อุปฺปชฺชนฺติ ตา ยสฺมา วุตฺตปฺปกาเรเหว สมเถหิ สมฺมนฺติ ตสฺมา ตมฺมูลิกานํ อาปตฺตีนํ สมถทสฺสนตฺถํปิ ตา วิภตฺติโย วุตฺตาติ เวทิตพฺพา ฯ กิจฺจํ เอเกนาติ กิจฺจาธิกรณํ เอเกน สมเถน สมฺมติ ฯ {๓๓๙} เอวํ ปุจฺฉานุกฺกเมน สพฺพปญฺเห วิสฺสชฺเชตฺวา อิทานิ อาปตฺติกฺขนฺธา จ ภวนฺติ สตฺตาติ เอตฺถ สงฺคหิตอาปตฺติกฺ- ขนฺธานํ ปจฺเจกํ นิพฺพจนมตฺตํ ทสฺเสนฺโต ปาราชิกนฺติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ปาราชิกนฺติ ปฐมคาถาย อยมตฺโถ ฯ ยทิทํ ปุคฺคลาปตฺติ- สิกฺขาปทปาราชิเกสุ อาปตฺติปาราชิกํ นาม วุตฺตํ ตํ อาปชฺชนฺโต ปุคฺคโล ยสฺมา ปาราชิโก ปราชยมาปนฺโน สทฺธมฺมา จุโตปรทฺโธ ภฏฺโฐ นิรงฺกโต จ โหติ ฯ อนีหเฏ ตสฺมึ ปุคฺคเล ปุน อุโปสถ- ปวารณาทิเภโท สํวาโส นตฺถิ ฯ เตเนตํ อิติวุจฺจตีติ เตน การเณน เอตํ อาปตฺติปาราชิกํ ปาราชิกนฺติ วุจฺจติ ฯ อยํ เหตฺถ สงฺเขปตฺโถ ยสฺมา ปาราชิโก โหติ เอเตน ตสฺมา เอตํ ปาราชิกนฺติ วุจฺจติ ฯ