ตตฺถ คตนฺติ สเจ ปน อลํ อาวุโส กินฺตตฺถ คเตนาติ วุจฺจมานาปิ มยํ ตตฺเถว คนฺตฺวา วินิจฺฉยํ ปาเปสฺสามาติ วินยธรสฺส วจนํ อนาทิยิตฺวา คจฺฉนฺติเยว คนฺตฺวา สภาคภิกฺขูนํ เอตมตฺถํ อาโรเจนฺติ ฯ สภาคภิกฺขู อลํ อาวุโส สงฺฆสนฺนิปาตํ นาม ครุกนฺติ ตตฺเถว นิสีทาเปตฺวา วินิจฺฉินิตฺวา สญฺญาเปนฺติ ฯ อิทํปิ วูปสนฺตเมว โหติ ฯ เอวํ วูปสนฺตํ ตตฺถ คตํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ โย ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ฯ ตตฺถ คตํ วูปสนฺตนฺติ นเหว โข ปน สภาคภิกฺขูนํ สญฺญตฺติยา วูปสนฺตํ โหติ ฯ อปิ จ โข สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา อาโรจิตํ สงฺฆมชฺเฌ วินยธรา วูปสเมนฺติ ฯ อิทํ ตตฺถ คตํ วูปสนฺตํ นาม ฯ เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ฯ

สติวินยนฺติ ขีณาสวสฺส ทินฺนํ สติวินยํ อุกฺโกเฏติ ปาจิตฺติยเมว ฯ อุมฺมตฺตกสฺส ทินฺเน อมูฬฺหวินเย ปาปุสฺสนฺนสฺส ทินฺนาย ตสฺส ปาปิยสิกายปิ เอเสว นโย ฯ ติณวตฺถารกํ อุกฺโกเฏตีติ สงฺเฆน ติณวตฺถารกสมเถน วูปสมิเต อธิกรเณ อาปตฺติ นาม เอกํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา เทสิยมานา วุฏฺฐาติ ฯ ยํ ปเนตํ นิทฺทายนฺตสฺสาปิ อาปตฺติวุฏฺฐานํ นาม เอตํ มยฺหํ น ขมตีติ เอวํ วทนฺโตปิ ติณวตฺถารกํ อุกฺโกเฏติ นาม ฯ ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ฯ ฉนฺทาคตึ ฯเปฯ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏตีติ วินยธโร หุตฺวา อตฺตโน อุปชฺฌายาทีนํ อตฺถาย อธมฺมํ ธมฺโมติอาทีนิ ทีเปตฺวา ปุพฺเพ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ เยนเกนจิ อุกฺโกเฏนฺโต ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม ฯ ทฺวีสุ ปน อตฺตปจฺจตฺถิเกสุ เอกสฺมึ อนตฺถมฺเม อจรีติอาทินา นเยน สมุปฺปนฺนาฆาโต ตสฺส ปราชยํ อาโรปนตฺถํ อธมฺมํ ธมฺโมติอาทีนิ ทีเปตฺวา ปุพฺเพ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ เยนเกนจิ อุกฺโกเฏนฺโต โทสาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม ฯ มนฺโท ปน โมมูโห โมมูหตฺตาเอว อธมฺมํ ธมฺโมติอาทีนิ ทีเปตฺวา วุตฺตนเยเนว อุกฺโกเฏนฺโต โมหาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม ฯ สเจ ปน ทฺวีสุ อตฺตปจฺจตฺถิเกสุ เอโก วิสมานิ กายกมฺมาทีนิ คหณมิจฺฉาทิฏฺฐึ พลวนฺเต จ ปกฺขนฺตริเย อภิญฺญาเต ภิกฺขู นิสฺสิตตฺตา วิสมนิสฺสิโต คหณนิสฺสิโต พลวนิสฺสิโต จ โหติ ฯ ตสฺส ภเยน อยมฺเม ชีวิตนฺตรายํ วา พฺรหฺมจริยนฺตรายํ วา กเรยฺยาติ อธมฺมํ ธมฺโมติอาทีนิ ทีเปตฺวา วุตฺตนเยเนว อุกฺโกเฏนฺโต ภยาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม ฯ ตทหุปสมฺปนฺโนติ เอโก สามเณโร พฺยตฺโต โหติ พหุสฺสุโต โส วินิจฺฉเย ปราชยํ ปตฺวา มงฺกุภูเต ภิกฺขู ทิสฺวา ปุจฺฉติ กสฺมา มงฺกุภูตตฺถาติ ฯ เต ตสฺส ตํ การณํ อาโรเจนฺติ ฯ โส เต เอวํ วเทติ โหตุ ภนฺเต มํ อุปสมฺปาเทถ อหนฺตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสามีติ ฯ เต ตํ อุปสมฺปาเทนฺติ ฯ โส ทุติยทิวเส เภรึ ปหริตฺวา สงฺฆํ สนฺนิปาเตติ ฯ ตโต ภิกฺขูหิ เกน สงฺโฆ สนฺนิปาติโตติ วุตฺโต มยาติ วทติ ฯ กสฺมา สนฺนิปาติโตติ ฯ หิยฺโย อธิกรณํ ทุพฺพินิจฺฉิตํ ตมหํ อชฺช วินิจฺฉินิสฺสามีติ ฯ ตฺวํ ปน หิยฺโย กุหึ คโตติ ฯ อนุปสมฺปนฺโนสฺมิ ภนฺเต อชฺช ปน อุปสมฺปนฺโนมฺหีติ ฯ โส วตฺตพฺโพ อิทํ อาวุโส ตุมฺหาทิสานํ ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตทหุปสมฺปนฺโน อุกฺโกเฏติ อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติยนฺติ คจฺฉ อาปตฺตึ เทเสหีติ ฯ อาคนฺตุเกปิ เอเสว นโย ฯ การโกติ เอวํ สงฺเฆน สทฺธึ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตฺวา ปริเวณคตํ ปราชิตา ภิกฺขู วทนฺติ กิสฺส ภนฺเต ตุมฺเหหิ เอวํ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ นนุ เอวํ วินิจฺฉินิตพฺพนฺติ ฯ โส กสฺมา ปฐมํเยว เอวํ น วเทถาติ ตํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ ฯ โย เอวํ การโก อุกฺโกเฏติ ตสฺสาปิ อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติยํ ฯ ฉนฺททายโกติ เอโก อธิกรณวินิจฺฉเย ฉนฺทํ ทตฺวา สภาเค ภิกฺขู ปราชยํ ปตฺวา อาคเต มงฺกุภูเต ทิสฺวา เสฺวทานิ อหํ วินิจฺฉินิสฺสามีติ สงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา กสฺมา สนฺนิปาตาเปสีติ วุตฺโต หิยฺโย อธิกรณํ ทุพฺพินิจฺฉิตํ ตํ อหํ อชฺช วินิจฺฉินิสฺสามีติ ฯ หิยฺโย ปน ตฺวํ กตฺถ คโตติ ฯ ฉนฺทํ ทตฺวา นิสินฺโนมฺหีติ ฯ โส วตฺตพฺโพ อิทํ อาวุโส ตุมฺหาทิสานํ ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ฉนฺททายโก อุกฺโกเฏติ อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติยนฺติ คจฺฉ อาปตฺตึ เทเสหีติ ฯ

เล่มที่ ๘ ปริวาร๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ว่าด้วยอธิกรณ์ ๔ อย่างเป็นต้น”