Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā

{335} ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvāti ekasmiṃ aṃse cīvaraṃ katvā sādhukaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvāti attho. Paggaṇhitvāna añjalinti dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ ukkhipitvā. Āsiṃsamānarūpovāti paccāsiṃsamānarūpo viya. Kissa tvaṃ idhamāgatoti kena kāraṇena kimatthaṃ patthayamāno tvaṃ idha āgato. Ko evamāha. Sammāsambuddho. Kaṃ evamāha. Āyasmantaṃ upāliṃ. Iti āyasmā upālī bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dvīsu vinayesūti imaṃ gāthaṃ pucchi. Athassa bhagavā bhaddako te ummaṅgotiādīni vatvā taṃ vissajjesi. Eseva nayo sabbattha. Iti ime sabbapañhe buddhakāle upālitthero pucchi. Bhagavā byākāsi. Saṅgītikāle pana mahākassapatthero pucchi. Upālitthero byākāsi. Tattha bhaddako te ummaṅgoti bhaddakā te paññā. Paññā hi avijjandhakārato ummujjitvā ṭhitattā ummaṅgoti vuccati. Tagghāti kāraṇatthe nipāto. Yasmā maṃ pucchasi tasmā te ahamakkhissanti attho. Sampaṭicchanatthe vā. Tagghāti hi iminā vacanaṃ sampaṭicchitvā akkhissanti āha. Samādahitvā visibbenti sāmisena sasitthakanti imāni tīṇiyeva sikkhāpadāni bhaggesu paññattāni. {336} Yantvaṃ Apucchimhāti yaṃ tvaṃ apucchimhā. Akittayīti abhāsi. Noti amhākaṃ. Tantaṃ byākatanti yaṃ yaṃ puṭṭhaṃ taṃ tadeva byākataṃ. Anaññathāti aññathā akatvā byākataṃ. Ye duṭṭhullā sā sīlavipattīti ettha kiñcāpi sīlavipatti nāma pañhe natthi athakho duṭṭhullaṃ vijsajjetukāmatāyetaṃ vuttaṃ. Catūsu hi vipattīsu duṭṭhullaṃ ekāya vipattiyā saṅgahitaṃ. Aduṭṭhullaṃ tīhi vipattīhi saṅgahitaṃ. Tasmā ye duṭṭhullā sā sīlavipattīti vatvā tameva vitthārato dassetuṃ pārājikaṃ saṅghādiseso sīlavipattīti vuccatīti āha.

Idāni tissannaṃ vipattīnaṃ vasena aduṭṭhullaṃ dassetuṃ thullaccayanti- ādimāha. Tattha yo cāyaṃ akkosati hassādhippāyoti idaṃ dubbhāsitassa vatthudassanatthaṃ vuttaṃ. Abbhācikkhatīti tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmīti vadanto abbhācikkhati. Ayaṃ sā ājīvavipattisammatāti ayaṃ chahi sikkhāpadehi saṅgahitā ājīvavipatti nāma catutthā vipattisammatāti.