Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā

{474} katāpattiyo kāyikātiādigāthānaṃ vissajjane. Cha āpattiyo kāyikāti antarapeyyāle catutthena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati āpatti pārājikassāti- ādinā nayena vuttā āpattiyo. Kāyadvāre samuṭṭhitattā hi etā kāyikāti vuccanti. Cha vācasikāti tasmiṃyeva antarapeyyāle pañcamena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati bhikkhu pāpiccho icchāpakatotiādinā nayena vuttā āpattiyo. Chādenatassa tissoti vajjapaṭicchādikāya bhikkhuniyā pārājikaṃ bhikkhussa saṅghādisesapaṭicchādane pācittiyaṃ attano duṭṭhullāpattipaṭicchādane dukkaṭaṃ. Pañca saṃsaggapaccayāti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikaṃ bhikkhuno saṅghādiseso kāyena kāyapaṭibaddhe thullaccayaṃ nissaggiyena kāyapaṭibaddhe dukkaṭaṃ aṅgulipaṭodake pācittiyanti imā kāyasaṃsaggapaccayā pañca āpattiyo. Aruṇugge tissoti ekarattachārattasattāha dasāha māsātikkamavasena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ bhikkhuniyā rattivippavāse saṅghādiseso paṭhamaṃpi yāmaṃ chādeti dutiyampi tatiyampi yāmaṃ chādeti uddhaste aruṇe channā hoti āpatti yo chādeti (āpattiṃ) so dukkaṭaṃ desāpetabboti imā Aruṇugge tisso āpattiyo āpajjati. Dve yāvatatiyakāti ekādasa yāvatatiyakā nāma paññattivasena pana dve honti bhikkhūnaṃ yāvatatiyakā bhikkhunīnaṃ yāvatatiyakāti. Ekettha aṭṭhavatthukāti bhikkhunīnaṃyeva ekā ettha imasmiṃ sāsane aṭṭhavatthukā nāma. Ekena labbasaṅgahoti yassa siyā āpatti so āvikareyyāti iminā ekena nidānuddesena sabbasikkhāpadānaṃ ca sabbapāṭimokkhuddesānaṃ ca saṅgaho hoti. Vinayassa dve mūlānīti kāyo ceva vācā ca. Garukā dve vuttāti pārājikasaṅghādisesā. Dve duṭṭhullacchādanāti vajjapaṭicchādikāya pārājikaṃ saṅghādisesapaṭicchādakassa pācittiyanti imā dve duṭṭhullacchādanāpattiyo nāma. Gāmantare catassoti bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati dukkaṭaṃ aññassa gāmassa upacāraṃ okkamati pācittiyaṃ bhikkhuniyā gāmantaraṃ gacchantiyā parikkhitte gāme paṭhamapāde thullaccayaṃ dutiyapāde saṅghādiseso aparikkhittassa paṭhamapāde upacārokkamane thullaccayaṃ dutiyapāde saṅghādisesoti imā gāmantare dukkaṭapācittiyathullaccayasaṅghādisesavasena catasso āpattiyo. Catasso nadīpārapaccayāti bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidahati dukkaṭaṃ nāvaṃ abhirūhati pācittiyaṃ bhikkhuniyā nadīpāraṃ gacchantiyā uttaraṇakāle paṭhamapāde thullaccayaṃ dutiyapāde saṅghādisesoti imā catasso. Ekamaṃse thullaccayanti manussamaṃse. Navamaṃsesu dukkaṭanti sesaakappiyamaṃsesu. Dve vācasikā rattinti bhikkhunī rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ Hatthapāse ṭhitā sallapati pācittiyaṃ hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhitā sallapati dukkaṭaṃ. Dve vācasikā divāti bhikkhunī divā paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ hatthapāse ṭhitā sallapati pācittiyaṃ hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhitā sallapati dukkaṭaṃ. Dadamānassa tissoti maraṇādhippāyo manussassa visaṃ deti so ce tena marati pārājikaṃ yakkhapetānaṃ deti te ca maranti thullaccayaṃ tiracchānagatassa deti so ce marati pācittiyaṃ aññātikāya bhikkhuniyā cīvaradānepi pācittiyanti evaṃ dadamānassa tisso āpattiyo. Cattāro ca paṭiggaheti hatthagāhaveṇigāhesu saṅghādiseso mukhena aṅgajātagahaṇe pārājikaṃ aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggahaṇe nissaggiyaṃ pācittiyaṃ avassutāya avassutassa hatthato khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiggaṇhantiyā thullaccayaṃ evaṃ paṭiggahe cattāro āpattikkhandhā honti. {475} Pañca desanāgāminiyoti lahukā pañca. Cha sappaṭikammāti pārājikaṃ ṭhapetvā avasesā. Ekettha appaṭikammāti pārājikāpatti. Vinayagarukā dve vuttāti pārājikañceva saṅghādisesañca. Kāyavācasikāni cāti sabbāneva sikkhāpadāni kāyavācasikāni. Manodvāre paññattaṃ ekasikkhāpadaṃpi natthi. Eko vikāle dhaññarasoti loṇasocirakaṃ. Ayameva hi eko dhaññaraso vikāle vaṭṭati. Ekā ñatticatutthena sammatīti bhikkhunovādakasammati. Ayameva hi ekā ñatticatutthena kammena sammati anuññātā. Pārājikā kāyikā dveti bhikkhūnaṃ Methunadhammapārājikaṃ bhikkhunīnaṃ ca kāyasaṃsaggapārājikaṃ. Dve saṃvāsakabhūmiyoti attanā vā attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karoti samaggo vā naṃ saṅgho ukkhittaṃ osāreti. Kurundiyaṃ pana samānasaṃvāsakabhūmi ca nānāsaṃvāsakabhūmi cāti evaṃ dve saṃvāsakabhūmiyo vuttā. Dvinnañca ratticchedoti pārivāsikassa ca mānattacārikassa ca. Paññattā dvaṅgulā duveti dve dvaṅgulapaññattiyo dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabbanti ayamekā dvaṅgulaṃ vā dvemāsaṃ vāti ayamekā. Dve attānaṃ vadhitvānāti bhikkhunī attānaṃ vadhitvā dve āpattiyo āpajjati vadhati rodati āpatti pācittiyassa vadhati na rodati āpatti dukkaṭassa. Dvīhi saṅgho bhijjatīti kammena ca salākagāhena ca. Dvettha paṭhamāpattikāti ettha sakalepi vinaye dve paṭhamāpattikā ubhinnaṃ paññattivasena. Itarathā pana nava bhikkhūnaṃ nava bhikkhunīnañcāti aṭṭhārasa honti. Ñattiyā karaṇā duveti dve ñattikiccāni kammā ca kammapādakā ca navasu ṭhānesu kammaṃ hoti dvīsu kammapādabhāvena tiṭṭhati. Pāṇātipāte tissoti anodissa opātaṃ khaṇati sace manusso marati pārājikaṃ yakkhapetānaṃ maraṇe thullaccayaṃ tiracchānagatassa maraṇe pācittiyanti imā tisso honti. Vācā pārājikā tayoti vajjapaṭicchādikāya ukkhittānuvattikāya aṭṭhavatthukāyāti. Kurundiyaṃ pana āṇattiyā adinnādāne manussamaraṇe uttarimanussadhammaullapane cāti evaṃ tayo vuttā. Obhāsanā tayoti vaccamaggapassāvamaggaṃ ādissa Vaṇṇāvaṇṇabhāsane saṅghādiseso vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajānumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane thullaccayaṃ ubbhakkhakaṃ adhojānumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane dukkaṭaṃ. Sañcarittena vā tayoti paṭiggaṇhati vīmaṃsati paccāharati āpatti saṅghādisesassa paṭiggaṇhati vīmaṃsati na paccāharati āpatti thullaccayassa paṭiggaṇhati na vīmaṃsati na paccāharati āpatti dukkaṭassāti ime sañcarittena kāraṇabhūtena tayo āpattikkhandhā honti. Tayo puggalā na upasampādetabbāti addhānahīno aṅgahīno vatthuvipanno ca. Tesaṃ nānākaraṇaṃ vuttameva. Apicettha yo pattacīvarena aparipūro ca paripūro ca na yācati imepi aṅgahīneneva saṅgahitā. Mātughātakādayo ca karaṇadukkaṭakā paṇḍakaubhatobyañjanakatiracchānagatasaṅkhātena vatthuvipanneneva saṅgahitāti veditabbā. Esa hi nayo kurundiyaṃ vutto. Tayo kammānaṃ saṅgahāti ñattikappanā vippakatapaccattaṃ atītakaraṇanti. Tattha dadeyya kareyyātiādibhedā ñattikappanā deti karotīti- ādibhedaṃ vippakatapaccattaṃ dinnaṃ katantiādibhedaṃ atītakaraṇaṃ nāmāti imehi tīhi kammāni saṅgayhanti. Aparehipi tīhi saṅgayhanti vatthunā ñattiyā anussāvanāyāti. Vatthusampannaṃ hi ñattisampannaṃ anussāvanasampannañca kammannāma hoti. Tena vuttaṃ tayo kammānaṃ saṅgahāti. Nāsitakā tayo nāma mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsetha dūsako nāsetabbo dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero Nāsetabbo kaṇṭakaṃ samaṇuddesaṃ nāsethāti evaṃ liṅgasaṃvāsa- daṇḍakammanāsanāvasena tayo nāsitakā veditabbā. Tiṇṇannaṃ ekavācikāti anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāvane kātunti vacanato tiṇṇaṃ janānaṃ ekupajjhāyena nānācariyena ekā anussāvanā vaṭṭati. Adinnādāne tissoti pāde vā atirekapāde vā pārājikaṃ atirekamāsake onapañcamāsake thullaccayaṃ māsake vā onamāsake vā dukkaṭaṃ. Catasso methunapaccayāti akkhāyite pārājikaṃ yebhuyyena khāyite thullaccayaṃ vivaṭakate mukhe dukkaṭaṃ jatumaṭṭhake pācittiyaṃ. Chandantassa tissoti vanappatiṃ chindantassa pārājikaṃ bhūtagāme pācittiyaṃ aṅgajāte thullaccayaṃ. Pañca chaḍḍitapaccayāti anodissa visaṃ chaḍḍeti sace tena manusso marati pārājikaṃ yakkhapete thullaccayaṃ tiracchānagate pācittiyaṃ visaṭṭhichaḍḍane saṅghādiseso sekhiyesu harite uccārapassāvachaḍḍane dukkaṭaṃ imā chaḍḍitapaccayā pañcāpattiyo honti. Pācittiyena dukkaṭā katāti bhikkhunovādakavaggasmiṃ dasasu sikkhāpadesu pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāevāti attho. Caturettha navakā vuttāti paṭhamasikkhāpadamhiyeva adhammakamme dve dhammakamme dveti evaṃ cattāro navakā vuttāti attho. Dvinnaṃpi cīvarena cāti bhikkhūnaṃ santike upasampannāya cīvaraṃ dentassa pācittiyaṃ bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya dentassa dukkaṭanti evaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ cīvaraṃ