Iti sithile kattabbe dhanitaṃ dhanite kattabbe sithilaṃ vimutte kattabbe niggahitaṃ niggahite kattabbe vimuttanti imāni cattāri byañjanāni anto kammavācāya kammaṃ dūsenti. Evaṃ vadanto hi Aññasmiṃ akkhare vattabbe aññaṃ vadati duruttaṃ karotīti vuccati. Itaresu pana dīgharassādīsu chasu byañjanesu dīghaṭṭhāne dīghameva rassaṭṭhāne ca rassamevāti evaṃ yathāṭṭhāne taṃ tadeva akkharaṃ bhāsantena anukkamāgataṃ paveṇiṃ avināsentena kammavācā kātabbā. Sace pana evaṃ akatvā dīghe vattabbe rassaṃ rasse vā vattabbe dīghaṃ vadati tathā garuke vattabbe lahukaṃ lahuke vā vattabbe garukaṃ vadati sambandhe vā pana vattabbe vavatthitaṃ vavatthite vā vattabbe sambandhaṃ vadati. Evaṃ vuttepi kammavācā na kuppati. Imāni hi cha byañjanāni kammaṃ na kopenti. Yaṃ pana suttantikattherā dakāro takāramāpajjati takāro dakāramāpajjati cakāro jakāramāpajjati jakāro cakāramāpajjati yakāro kakāramāpajjati kakāro yakāramāpajjati tasmā dakārādīsu vattabbesu takārādivacanaṃ na virujjhatīti vadanti. Taṃ kammavācaṃ patvā na vaṭṭati. Tasmā vinayadharena neva dakāro takāro kātabbo .pe. Na kakāro yakāro yathāpāliyā niruttiṃ sodhetvā dasavidhāya byañjananiruttiyā vuttadose pariharantena kammavācā kātabbā. Itarathā hi sāvanaṃ hāpeti nāma. Akāle vā sāvetīti sāvanāya akāle anokāse ñattiṃ ṭhapetvā paṭhamaṃyeva anusāvanakammaṃ katvā pacchā ñattiṃ ṭhapeti. Iti imehi pañcahākārehi anussāvanato kammāni vipajjanti.
{486} Sīmato vipattiyaṃ pana atikhuddakasīmā nāma yā ekavīsati bhikkhū na gaṇhati. Kurundiyaṃ pana yattha ekavīsati bhikkhū nisīdituṃ Na sakkontīti vuttaṃ. Tasmā yā evarūpā sīmā ayaṃ sammatāpi asammatā gāmakhettasadisāva hoti. Tattha kataṃ kammaṃ kuppati. Esa nayo sesasīmāsupi. Ettha pana atimahatī nāma yā kesaggamattenāpi tiyojanaṃ atikkamitvā sammatā hoti. Khaṇḍanimittā nāma aghaṭitanimittā vuccati. Puratthimāya disāya nimittaṃ kittetvā anukkameneva dakkhiṇāya pacchimāya uttarāya ca disāya kittetvā puna puratthimāya disāya pubbakittitaṃ nimittaṃ paṭikittetvā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Evaṃ akhaṇḍanimittā hoti. Sace pana anukkamena āharitvā uttaradisāya nimittaṃ kittetvā tattheva ṭhapeti khaṇḍanimittā hoti. Aparāpi khaṇḍanimittā nāma yā animittūpagataṃ tacasārarukkhaṃ vā khāṇukaṃ vā paṃsupuñjavālikapuñjānaṃ vā aññataraṃ antarā ekaṃ nimittaṃ katvā sammatā hoti. Chāyānimittā nāma yā pabbatachāyādīnaṃ yaṅkiñci chāyaṃ nimittaṃ katvā sammatā hoti. Animittā nāma yā sabbena sabbaṃ nimittāni akittetvā sammatā hoti. Bahisīme ṭhito sīmaṃ sammannati nāma nimittāni kittetvā nimittānaṃ bahi ṭhito sammannati. Nadiyā samudde jātassare sīmaṃ sammannatīti etesu nadīādīsu sammannati. Sā evaṃ sammatāpi sabbā bhikkhave nadī asīmā sabbo samuddo asīmo sabbo jātassaro asīmoti vacanato asammatāva hoti. Sīmāya sīmaṃ sambhindatīti attano sīmāya paresaṃ sīmaṃ sambhindati. Ajjhottharatīti attano sīmāya Paresaṃ sīmaṃ ajjhottharati. Tattha yathā sambhedo ca ajjhottharaṇaṃ ca hoti. Taṃ sabbaṃ uposathakkhandhake vuttameva. Iti imā ekādasapi sīmā asīmā gāmakhettasadisā eva. Tāsu nisīditvā kataṃ kammaṃ kuppati. Tena vuttaṃ imehi ekādasahi ākārehi sīmato kammāni vipajjantīti.