{325} Pañcakesu. Pañca puggalā niyatāti anantariyānamevetaṃ gahaṇaṃ. Pañca chedanakā āpatti nāma pamāṇātikkante mañcapīṭhe nisīdanakaṇḍupaṭicchādivassikasāṭikāsugatacīvare ca veditabbā. Pañcahākārehīti alajjitā aññāṇatā kukkuccapakatatā akappiye kappiyasaññitā kappiye akappiyasaññitāti imehi pañcahi. Pañcāpattiyo musāvādapaccayāti pārājikathullaccayadukkaṭasaṅghādisesapācittiyā. Anāmantacāroti santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjeyyāti imassa āpucchitvā cārassa abhāvo. Anadhiṭṭhānanti gaṇabhojane aññatra samayāti vuttaṃ samayaṃ adhiṭṭhahitvā bhojanaṃ adhiṭṭhānaṃ nāma. Tathā akaraṇaṃ anadhiṭṭhānaṃ. Avikappanā nāma yā paramparabhojane vikappanā vuttā tassā akaraṇaṃ. Imāni hi pañca piṇḍapātikassa dhutaṅgeneva paṭikkhittāni. Ussaṅkitaparisaṅkitoti ye passanti ye suṇanti tehi ussaṅkito ceva parisaṅkito ca. Apica akuppadhammo khīṇāsavopi samāno. Tasmā agocarā pariharitabbā. Na hi etesu sandissamāno ayasato vā garahato vā muccati. Sosānikanti susāne patitakaṃ. Āpaṇikanti āpaṇadvāre patitakaṃ. Thūpacīvaranti vammikaṃ parikkhipitvā balikammakataṃ. Abhisekikanti nahānaṭṭhāne vā rañño abhisekaṭṭhāne vā chaḍḍitacīvaraṃ. Gatapaṭiyāgatanti susānaṃ netvā puna ānītakaṃ. Pañca mahācorā uttarimanussadhamme vuttā. Pañcāpattiyo kāyato samuṭṭhahantīti paṭhamena āpattisamuṭṭhānena pañcāpattiyo āpajjati. Bhikkhu kappiyasaññī saññācikāya kuṭiṃ karotīti evaṃ antarapeyyāle vuttāpattiyo. Pañcāpattiyo kāyato ca vācato cāti tatiyena āpattisamuṭṭhānena pañcāpattiyo āpajjati. Bhikkhu kappiyasaññī saṃvidahitvā kuṭiṃ karotīti evaṃ tattheva vuttaāpattiyo. Desanāgāminiyoti ṭhapetvā pārājikañca saṅghādisesañca avasesā.

Pañca kammānīti tajjanīya niyasa pabbājanīya paṭisāraṇīyāni cattāri ukkhepanīyañca tividhaṃpi ekanti pañca. Yāvatatiyake pañcāti ukkhittānuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya appaṭinissajjantiyā pārājikaṃ thullaccayaṃ dukkaṭanti tisso. Bhedakānuvattakādisamanubhāsanāsu saṅghādiseso. Pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge pācittiyaṃ. Adinnanti aññena adinnaṃ. Aviditanti paṭiggaṇhāmīti cetanāya abhāvena aviditaṃ. Akappiyanti pañcahi samaṇakappehi akappiyakataṃ. Taṃ vā panaññaṃpi akappiyamaṃsaṃ akappiyabhojanaṃ. Akatātirittanti pavāretvā atirittaṃ akataṃ. Samajjadānanti naccasamajjādidānaṃ. Usabhadānanti gogaṇassa antare usabhavissajjanaṃ. Cittakammadānanti āvāsaṃ kāretvā tattha cittakammaṃ kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ pana paṭibhāṇacittakammadānaṃ sandhāya vuttaṃ. Imāni hi pañca kiñcāpi lokassa puññasammatāni athakho apuññāni akusalāniyeva. Uppannaṃ paṭibhāṇanti ettha paṭibhāṇanti kathetukamyatā vuccati. Ime pañca duppaṭivinodiyāti na suppaṭivinodiyā. Upāyena pana kāraṇena anurūpāhi paccavekkhaṇa- anusāsanādīhi sakkā paṭivinodetunti attho. Sakacittaṃ pasīdatīti ettha imāni vatthūni. Kāḷandakāḷavāsī pussadevatthero kira cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā sinduvārakusumasanthatamiva samavippakiṇṇavālikaṃ cetiyaṅgaṇaṃ olokento buddhārammaṇaṃ pītipāmojjaṃ uppādetvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe māro pabbatapāde Nibbattakāḷamakkaṭo viya hutvā cetiyaṅgaṇe gomayaṃ vippakiranto gato. Thero nāsakkhi arahattaṃ pāpuṇituṃ sammajjitvā agamāsi. Dutiyadivasepi jaraggavo hutvā tādisameva vippakāramakāsi. Tatiyadivase vaṅkapādaṃ manussattabhāvaṃ nimminitvā pādena parikasanto agamāsi. Thero evarūpo vibhacchapuriso samantā yojanappamāṇesu gocaragāmesu natthi siyā nu kho māroti cintetvā mārosi tvanti āha. Āma bhante māromhi nadāni vo vañcetuṃ asakkhinti. Diṭṭhapubbo tayā tathāgatoti. Āma diṭṭhapubboti. Māro nāma mahānubhāvo hoti iṅgha tāva buddhassa bhagavato attabhāvasadisaṃ attabhāvaṃ nimmināhīti. Na sakkā bhante tādisaṃ rūpaṃ nimminituṃ apica kho pana taṃ sarikkhakapaṭirūpakaṃ nimminissāmīti sakabhāvaṃ vijahitvā buddharūpasadisena attabhāvena aṭṭhāsi. Thero māraṃ oloketvā ayaṃ tāva sarāgasadosasamoho evaṃ sobhati kathaṃ nu kho bhagavā so hi sabbaso vītarāgadosamohoti buddhārammaṇaṃ pītiṃ paṭilabhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Māro vañcitomhi tayā bhanteti āha. Theropi kiṃ atthi jaramāra tādisaṃ vañcetunti āha. Lokantaravihārepi datto nāma daharabhikkhu cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā olokento odātakasiṇaṃ paṭilabhi aṭṭha samāpattiyo nibbatteti. Tato vipassanaṃ vaḍḍhetvā phalattayaṃ sacchākāsi.