{421} Sace upāli saṅgho samaggakaraṇīyāni kammāni karotīti sace samaggehi karaṇīyāni uposathādīni kammāni karoti uposathapavāraṇādīsu hi ṭhitāsu upatthambho na dātabbo. Sace hi saṅgho accayaṃ desāpetvā saṅghasāmaggiṃ karoti tiṇavatthārakasamathaṃ vā katvā uposathapavāraṇaṃ karoti. Evarūpaṃ samaggakaraṇīyaṃ nāma kammaṃ hoti. Tatra ceti sace tādisake kamme bhikkhuno nakkhamati diṭṭhāvikammaṃpi katvā tathārūpā sāmaggī upaṭṭhapetabbā. Evaṃ vilomagāho na gaṇhitabbo. Yatra pana uddhammaṃ ubbinayaṃ sāsanaṃ dīpenti tattha diṭṭhāvikammaṃ na vaṭṭatīti paṭibāhitvā pakkamitabbaṃ.

Ussitamantī cāti ussadamantī lobhadosamānussannaṃ vācaṃ bhāsitā kaṇhavāco anatthakadīpano. Nissitajappīti attano dhammatāya ussadayuttaṃ bhāsituṃ na sakkoti. Athakho mayā saddhiṃ rājā evaṃ kathesi asukamahāmatto evaṃ kathesi asuko nāma mayhaṃ ācariyo vā upajjhāyo vā tipiṭako mayā saddhiṃ evaṃ kathesīti evaṃ aññaṃ nissāya jappati. Na ca bhāsānusandhikusaloti kathānusandhivacane vinicchayānusandhivacane ca akusalo hoti. Na yathādhamme yathāvinayeti na bhūtena vatthunā āpattiṃ sāretvā codetā hoti. Ussādetā hotīti amhākaṃ ācariyo mahātipiṭako Paramadhammakathikotiādinā nayena ekaccaṃ ussādeti. Dutiyapade kiṃ so jānātītiādinā ekaccaṃ apasādeti. Adhammaṃ gaṇhātīti aniyyānikapakkhaṃ gaṇhati. Dhammaṃ paṭibāhatīti niyyānikapakkhaṃ paṭibāhati. Samphañca bahuṃ bhāsatīti bahuṃ niratthakakathaṃ katheti.

Pasayha pavattā hotīti anajjhiṭṭho bhāre anāropite kevalaṃ mānaṃ nissāya ajjhottharitvā anadhikāre kathetā hoti. Anokāsakammaṃ kārāpetvāti okāsakammaṃ akāretvā pavattā hoti. Na yathādiṭṭhiyā byākatā hotīti yassa attano diṭṭhi taṃ purakkhitvā na byākatā laddhiṃ nikkhipitvā ayathābhuccaṃ adhammādīsu dhammādiladdhiko hutvā kathayitā hotīti attho.

{424} Āpattiyā payogaṃ na jānātīti ayaṃ āpatti kāyappayogā ayaṃ vacīpayogāti na jānāti. Āpattiyā vūpasamaṃ na jānātīti ayaṃ āpatti desanāya vūpasammati ayaṃ vuṭṭhānena ayaṃ neva desanāya na vuṭṭhānenāti na jānāti. Na āpattiyā vinicchayakusalo hotīti imasmiṃ vatthusmiṃ ayaṃ āpattīti na jānāti dosānurūpaṃ āpattiṃ uddharitvā patiṭṭhapetuṃ na sakkoti. Adhikaraṇasamuṭṭhānaṃ na jānātīti idaṃ adhikaraṇaṃ aṭṭhārasa bhedakaravatthūni nissāya samuṭṭhāti idaṃ catasso vipattiyo idaṃ pañca vā satta vā āpattikkhandhe idaṃ cattāri saṅghakiccāni nissāya samuṭṭhātīti na jānāti. Payogaṃ na jānātīti idaṃ adhikaraṇaṃ dvādasamūlappayogaṃ idaṃ cuddasamūlappayogaṃ idaṃ chamūlappayogaṃ ida ekamūlappayoganti Na jānāti. Adhikaraṇānaṃ hi yathāsakamūlameva payogā nāma honti taṃ sabbaṃpi na jānātīti attho. Vūpasamaṃ na jānātīti idaṃ adhikaraṇaṃ dvīhi samathehi vūpasammati idaṃ catūhi idaṃ tīhi idaṃ ekena samathena vūpasammatīti na jānāti. Na adhikaraṇassa vinicchayakusalo hotīti adhikaraṇaṃ vinicchinitvā samathaṃ pāpetuṃ na jānāti. Kammaṃ na jānātīti tajjanīyādi sattavidhaṃ kammaṃ na jānāti. Kammassa karaṇaṃ na jānātīti idaṃ kammaṃ iminā nīhārena kātabbanti na jānāti. Kammassa vatthuṃ na jānātīti idaṃ tajjanīyassa vatthu idaṃ niyasādīnanti na jānāti. Kammassa vattaṃ na jānātīti sattasu kammesu heṭṭhā catunnaṃ kammānaṃ aṭṭhārasavidhaṃ tividhassa ca ukkhepanīyakammassa tecattāḷīsavidhaṃ vattaṃ na jānāti. Kammassa vūpasamaṃ na jānātīti yo bhikkhu vatte vattitvā yācati tassa kammaṃ paṭippassambhetabbaṃ accayo desāpetabboti na jānāti. Vatthuṃ na jānātīti sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ vatthuṃ na jānāti. Nidānaṃ na jānātīti idaṃ sikkhāpadaṃ imasmiṃ nagare paññattaṃ idaṃ imasminti na jānāti. Paññattiṃ na jānātīti paññatti anupaññatti anuppannapaññattivasena tividhaṃpi paññattiṃ na jānāti. Padapacchābhaṭṭhaṃ na jānātīti sammukhā kātabbaṃ padaṃ na jānāti. Buddho bhagavāti vattabbe bhagavā buddhoti heṭṭhupariyaṃ katvā padaṃ payojeti. Akusalo ca hoti vinayeti vinayapāliyaṃ ca aṭṭhakathāyaṃ ca akusalo hoti. Ñattiṃ Na jānātīti saṅkhepato hi duvidhā ñatti esā ñattīti evaṃ niddiṭṭhā ca aniddiṭṭhā ca. Tattha yā evaṃ aniddiṭṭhā sā kammañatti nāma hoti. Yā niddiṭṭhā sā kammapādañatti nāma hoti taṃ sabbena sabbaṃ ñattiṃ na jānāti. Ñattiyā karaṇaṃ na jānātīti navasu ṭhānesu kammañattiyā karaṇaṃ na jānāti dvīsu ṭhānesu kammapādañattiyā. Ñattiyā anussāvananti imissā ñattiyā ekā anussāvanā imissā tissoti na jānāti. Ñattiyā samathaṃ na jānātīti yvāyaṃ sativinayo amūḷhavinayo tassa pāpiyasikā tiṇavatthārakoti catubbidho samatho ñattiyā vinā na hoti taṃ ñattiyā samathoti na jānāti. Ñattiyā vūpasamaṃ na jānātīti yaṃ adhikaraṇaṃ iminā catubbidhena ñattisamathena vūpasammati tassa taṃ vūpasamaṃ ayaṃ ñattiyā vūpasamo katoti na jānāti. Suttaṃ na jānātīti ubhatovibhaṅgaṃ na jānāti. Suttānulomaṃ na jānātīti cattāro mahāpadese na jānāti. Vinayaṃ na jānātīti khandhakaparivāraṃ na jānāti. Vinayānulomaṃ na jānātīti mahāpadeseyeva na jānāti. Na ca ṭhānāṭhānakusaloti kāraṇākāraṇakusalo na hoti. Dhammaṃ na jānātīti ṭhapetvā vinayapiṭakaṃ avasesaṃ piṭakadvayaṃ na jānāti. Dhammānulomaṃ na jānātīti suttantike cattāro mahāpadese na jānāti. Vinayaṃ na jānātīti khandhakaparivārameva na jānāti. Vinayānulomaṃ na jānātīti cattāro mahāpadese na jānāti. Ubhatovibhaṅgā panettha asaṅgahitā honti. Tasmā Yaṃ kurundiyaṃ vuttaṃ vinayanti sakalaṃ vinayapiṭakaṃ na jānātīti taṃ gahetabbaṃ. Na ca pubbāparakusalo hotīti purekathāya ca pacchākathāya ca akusalo hoti. Sesaṃ sabbattha vuttapaṭipakkhavasena viññeyyattā pubbe pakāsitattā ca uttānamevāti.