อุปมาความสุขในทุติยฌาน มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้

บทว่า อุพฺภิโตทโก ความว่า น้ำกระจาย. อธิบายว่า ไม่ใช่น้ำที่แตกข้างล่างแล้วพลุ่งขึ้น แต่เป็นน้ำที่เกิดขึ้นในภายในนั่นเอง.

บทว่า อายมุขํ ได้แก่ ทางเป็นที่มา.

บทว่า เทโว ได้แก่ เมฆ.