อนตฺถชนโน โกโธ โกโธ จิตฺตปฺปโกปโน,

ภยมนฺตรโต ชาตํ ตํ ชโน นาวพุชฺฌตี"ติ. ๒-

เอวํ สพฺพถาปิ อวณฺเณ มโนปโทสํ นิเสเธตฺวา อิทานิ ปฏิปชฺชิตพฺพาการํ ทสฺเสนฺโต "ตตฺร ตุเมฺหหิ อภูตํ อภูตโต"ติ อาทิมาห.

ตตฺถ ตตฺร ตุเมฺเหหีติ ตสฺมึ อวณฺเณ ตุเมฺหหิ. อภูตํ อภูตโต นิพฺเพเฐตพฺพนฺติ ยํ อภูตํ, ตํ อภูตภาเวเนว อปเนตพฺพํ. กถํ? "อิติเปตํ อภูตนฺ"ติ อาทินา นเยน. ตตฺรายํ โยชนา:- "ตุมฺหากํ สตฺถา น สพฺพญฺญู, ธมฺโม ทุรากฺขาโต, สํโฆ ทุปฏิปนฺโน"ติ อาทีนิ สุตฺวา น ตุณฺหี ภวิตพฺพํ, เอวํ ปน วตฺตพฺพํ "อิติเปตํ อภูตํ, ยํ ตุเมฺหหิ วุตฺตํ, ตํ อิมินาปิ การเณน อภูตํ, อิมินาปิ การเณน อตจฺฉํ, นตฺถิ เจตํ อเมฺหสุ น จ ปเนตํ อเมฺหสุ สํวิชฺชติ, สพฺพญฺญูเยวา อมฺหากํ สตฺถา, สฺวากฺขาโต ธมฺโม, สุปฏิปนฺโน สํโฆ, ตตฺร อิทญฺจิทญฺจ การณนฺ"ติ. เอตฺถ จ ทุติยปทํ ปฐมสฺส, จตุตฺถญฺจ ตติยสฺส เววจนนฺติ เวทิตพฺพํ. อิทญฺจ อวณฺเณเยว นิพฺเพฐณํ กาตพฺพํ, น สพฺพตฺถ. ยทิ หิ "ตฺวํ ทุสฺสีโล, ตวาจริโย ทุสฺสีโล, อิทญฺจิทญฺจ ตยา กตํ, ตวาจริเยน กตนฺ"ติ วุตฺเต ตุณฺหี ภูโต อธิวาเสติ, อาสงฺกนีโย โหติ. ตสฺมา มโนปโทสํ อกตฺวา อวณฺโณ นิพฺเพเฐตพฺโพ. "โอฏฺโฐสิ โคโณสี"ติ ๓- อาทินา ปน นเยน ทสหิ อกฺโกสวตฺถูหิ อกฺโกสนฺตํ ปุคฺคลํ อชฺฌุเปกฺขิตฺวา อธิวาสนกฺขนฺติเยว ตตฺถ กาตพฺพา.