เอตฺตาวตา มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ โหติ.

มหาสีลวณฺณนา

[๒๑] อิโต ปรํ มหาสีลํ โหติ. องฺคนฺติ หตฺถปาทาทีสุ เยน เกนจิ เอวรูเปน องฺเคน สมนฺนาคโต ทีฆายุ ยสวา โหตีติ อาทินยปฺปวตฺตํ องฺคสตฺถํ. นิมิตฺตนฺติ นิมิตฺตสตฺถํ. ปณฺฑุราชา กิร ติสฺโส มุตฺตาโย มุฏฺฐิยํ กตฺวา เนมิตฺตกํ ปุจฺฉิ "กึ เม หตฺเถ"ติ? โส อิโตจิโต จ วิโลเกสิ, ตสฺมึ จ สมเย ฆรโคลิกาย มกฺขิกา คยฺหนฺตี มุตฺตา, โส "มุตฺตา"ติ อาห. ปุน "กตี"ติ ปุฏฺโฐ กุกฺกุฏสฺส ติกฺขตฺตุํ วสฺสนฺตสฺส ๑- สทฺทํ สุตฺวา "ติสฺโส"ติ อาห. เอวํ ตํ ตํ อาทิสิตฺวา นิมิตฺตมนุยุตฺตา วิหรนฺติ.

อุปฺปาตนฺติ อสนิปาตาทีนํ มหนฺตานํ อุปฺปาตํ, ๒- ตํ หิ ทิสฺวา "อิทํ ภวิสฺสติ, เอวํ ภวิสฺสตี"ติ อาทิสนฺติ. สุปินนฺติ โย ปุพฺพณฺหสมเย สุปินํ ปสฺสติ, เอวํ วิปาโก โหติ. โย อิทํ นาม ปสฺสติ, ตสฺส อิทํ นาม โหตี"ติ อาทินา นเยน สุปินกํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. ลกฺขณนฺติ "อิมินา ลกฺขเณน สมนฺนาคโต ราชา โหติ, อิมินา อุปราชา"ติ อาทิกํ. มูสิกจฺฉินฺนนฺติ อุนฺทูรขายิตํ. เตนาปิ หิ อหเต วา วตฺเถ, อนหเต วา วตฺเถ, อิโต ปฏฺฐาย เอวํ ฉินฺเน อิทํ นาม โหตีติ อาทิสนฺติ. อคฺคิโหมนฺติ เอวรูเปน ทารุนา เอวํ หุเต อิทํ นาม โหตีติ อคฺคิชุหนํ. ทพฺพิโหมาทีนีปิ อคฺคิโหมาเนว, เอวรูปาย ทพฺพิยา เอทิเสหิ กณาทีหิ หุเต อิทํ นาม โหตีติ เอวํ ปวตฺติวเสน วิสุํ วุตฺตานิ.