[๔๐] วิวฏฺฏตีติ สณฺฐาติ. สญฺญํ พฺรหฺมวิมานนฺติ ปกติยา นิพฺพตฺตสตฺตานํ นตฺถิตาย สุญฺญํ, พฺรหฺมกายิกา ภูมิ นิพฺพตฺตตีติ อตฺโถ. ตสฺส กตฺตา วา กาเรตา วา นตฺถิ, วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตนเยน ปน กมฺมปจฺจยา อุตุสมุฏฺฐานา รตนภูมิ นิพฺพตฺตติ. ปกตินิพฺพตฺตฏฺฐาเนเยว ๑- เจตฺถ อุยฺยานกปฺปรุกฺขาทโย นิพฺพตฺตนฺติ. อถ สตฺตานํ ปกติยา วิสิตฏฺฐาเน นิกนฺติ อุปฺปชฺชติ. เต ปฐมชฺฌานํ ภาเวตฺวา ตโต โอตรนฺติ, ตสฺมา "อถโข อญฺญตโร สตฺโต"ติ อาทิมาห. อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วาติ เย โอฬารํ ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา ยตฺถ กตฺถจิ อปฺปายุเก เทวโลเก นิพฺพตฺตนฺติ, เต อตฺตโน ปุญฺญพเลน ฐาตุํ น สกฺโกนฺติ, ตสฺส ปน เทวโลกสฺส อายุปฺปมาเณเนว จวนฺตีติ อายุกฺขยา วา จวนฺตีติ วุจฺจนฺติ. เย ปน ปริตฺตํ ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา ทีฆายุเก เทวโลเก นิพฺพตฺตนฺติ, เต ยาวตายุกํ ฐาตุํ น สกฺโกนฺติ, อนฺตราว จวนฺตีติ ปุญฺญกฺขยา วา จวนฺตีติ วุจฺจนฺติ. ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐตีติ กปฺปํ วา อุปฑฺฒกปฺปํ วา.

[๔๑] อนภิรตีติ อปรสฺสาปิ สตฺตสฺส อาคมนปตฺถนา. ยา ปน ปฏิฆสมฺปยุตฺตา อุกฺกณฺฐิตา, สา พฺรหฺมโลเก นตฺถิ. ปริตสฺสนาติ อุพฺพิชฺชนา ผนฺทนา, สา ปเนสา ตาสตสฺสนา ตณฺหาตสฺสนา ทิฏฺฐิตสฺสนา ญาณตสฺสนาติ จตุพฺพิธา โหติ. ตตฺถ "ชาตึ ปฏิจฺจ ภยํ ภยานกํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํโส เจตโส อุตฺราโส. ชรํ. มรณํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ อุตฺราโส"ติ ๒- อยํ ตาสตสฺสนา นาม. "อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุนฺ"ติ ๓- อยํ ตณฺหาตสฺสนา นาม. "ปริตสฺสิตํ วิปฺผนฺทิตเมวา"ตี ๔- อยํ ทิฏฺฐิตสฺสนา นาม. "เตปิ ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เยภุยฺเยน ภยํ สํเวคํ สนฺตาสํ อาปชฺชนฺตี"ติ ๕- อยํ ญาณตสฺสนา

@๓ ที. ปา. ๑๑/๓๘ ปาฏิกสุตฺต ๔ ที.สี. ๙/๑๐๕-๑๑๗ พฺรหฺมชาลสุตฺต