@๕ สํ. ขนฺธ. ๑๗/๗๘ สีหสุตฺต, องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๓ สีหสุตฺต นาม. อิธ ปน ตณฺหาตสฺสนาปิ ทิฏฺฐิตสฺสนาปิ วฏฺฏติ. พฺรหฺมวิมานนฺติ อิธ ปน ปฐมาภินิพฺพตฺตสฺส อตฺถิตาย สุญฺญนฺติ น วุตฺตํ. อุปปชฺชนฺตีติ อุปฺปตฺติวเสน อุปคจฺฉนฺติ. สหพฺยตนฺติ สหภาวํ.

[๔๒] อภิภูติ อภิภวิตฺวา ฐิโต "เชฏฺฐโกหมสฺมี"ติ. อนภิภูโตติ อญฺเญหิ อนภิภูโต. อญฺญทตฺถุนฺติ เอกํสวจเน นิปาโต. ทสฺสนวเสน ทโส, สพฺพํ ปสฺสามีติ อตฺโถ. วสวตฺตีติ สพฺพํ ชนํ วเส วตฺเตมิ. อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตาติ อหํ โลเก อิสฺสโร, อหํ โลกสฺส กตฺตา จ นิมฺมาตา จ, ปฐวีหิมวนฺตสิเนรุจกฺกวาฬมหาสมุทฺทจนฺทิมสุริยา มยา นิมฺมิตาติ. เสฏฺโฐ สชฺชิตาติ อหํ โลกสฺส อุตฺตโม จ สชฺชิตา จ "ตวํ ขตฺติโย นาม โหหิ, ตฺวํ พฺราหฺมโณ, เวสฺโส, สุทฺโท, คหฏฺโฐ, ปพฺพชิโต นาม. อนฺตมโส ตฺวํ โอฏฺโฐ โหหิ, โคโณ โหหี"ติ เอวํ "สตฺตานํ สํวิภชิตา ๑- อหนฺ"ติ มญฺญติ. วสี ปิตา ภูตภพฺยานนฺติ "อหมสฺมิ จิณฺณวสิตาย วสี, อหมฺปิตา ภูตานญฺจ ภพฺยานญฺจา"ติ มญฺญติ. ตตฺถ อณฺฑชชลาพุชา สตฺตา อนฺโตอณฺฑโกเสเจว อนฺโตวตฺถิมฺหิ จ ภพฺยา นาม, พหิ นิกฺขนฺตกาลโต ปฏฺฐาย ภูตา นาม. สํเสทชา ปฐมจิตฺตกฺขเณ ภพฺยา, ทุติยโต ปฏฺฐาย ภูตา. โอปปาติกา ปฐมอิริยาปเถ ภพฺยา, ทุติยโต ปฏฺฐาย ภูตาติ เวทิตพฺพา. เต สพฺเพปิ มยฺหํ ปุตฺตาติ สญฺญาย "อหมฺปิตา ภูตภพฺยานนฺ"ติ มญฺญติ.

อิทานิ การณโต สาเธตุกาโม "มยา อิเม สตฺตา นิมฺมิตา"ติ ปฏิญฺญํ กตฺวา "ตํ กิสฺส เหตู"ติ อาทิมาห. อิตฺถตฺตนฺติ อิตฺถภาวํ, พฺรหฺมภาวนฺติ อตฺโถ. อิมินา มยนฺติ อตฺตโน กมฺมวเสน จุตาปิ อุปปนฺนาปิ จ เกวลํ มญฺญนามตฺเตเนว "อิมินา นิมฺมิตตา"ติ มญฺญมานา วงฺกจฺฉิทฺเทน ๒- วงฺกอาณิ วิย โอนมิตฺวา ตสฺเสว ปาทมูลํ คจฺฉนฺติ.

[๔๓] วณฺณวนฺตตโร จาติ วณฺณวนฺตตโร จ อภิรูโป ปาสาทิโกติ อตฺโถ. มเหสกฺขตโรติ อิสฺสริยปริวารวเสน มหายสตโร.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๑๙๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พรหมชาลสูตร”