อถ โข อายสฺมา อานนฺโท "เสฺว สนฺนิปาโต, น โข ปน เมตํ ปฏิรูปํ, โยหํ ๓- เสกฺโข สมาโน สนฺนิปาตํ คจฺเฉยฺยนฺ"ติ พหุเทว รตฺตึ กายคตาย สติยา วีตินาเมตฺวา รตฺติยา ปจฺจูสสมเย จงฺกมา โอโรหิตฺวา วิหารํ ปวิสิตฺวา "นิปชฺชิสฺสามี"ติ กายํ อาวฏฺเฏสิ. ๔- เทฺว ปาทา ภูมิโต มุตฺตา, อปฺปตฺตญฺจ สีสํ พิมฺโพหนํ, เอตสฺมึ อนฺตเร อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ. อยํ หิ อายสฺมา จงฺกเมน พหิ วีตินาเมตฺวา วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ อสกฺโกนฺโต จินฺเตสิ "นนุ มํ ภควา เอตทโวจ `กตปุญฺโญสิ ตฺวํ อานนฺท, ปธานมนุยุญฺช, ขิปฺปํ โหหิสิ อนาสโว"ติ. ๕- พุทฺธานญฺจ กถาโทโส นาม นตฺถิ, มม ปน อจฺจารทฺธํ วีริยํ, เตน เม จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺตติ, หนฺทาหํ วีริยสมถํ ๖- โยเชมี"ติ จงฺกมา โอโรหิตฺวา

@๔ ฉ.ม.อิ, อาวชฺเชสิ ๕ สุตฺตนฺต. ๒/๒๐๗ มหาปรินิพฺพานสุตฺต ๖ ก. วิริยสมตํ ปาทโธวนฏฺฐาเน ฐตฺวา ปาเท โธวิตฺวา วิหารํ ปวิสิตฺวา มญฺจเก นิสีทิตฺวา "โถกํ วิสฺสมิสฺสามี"ติ กายํ มญฺจเก อปนาเมสิ, เทฺว ปาทา ภูมิโต มุตฺตา, สีสํ พิมฺโพหนํ อสมฺปตฺตํ, ๑- เอตสฺมึ อนฺตเร อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ. จตุอิริยาปถวิรหิตํ เถรสฺส อรหตฺตํ. ๒- เตน "อิมสฺมึ สาสเน อนิปนฺโน อนิสินฺโน อฐิโต อจงฺกมนฺโต โก ภิกฺขุ อรหตฺตํ ปตฺโต"ติ วุตฺเต "อานนฺทตฺเถโร"ติ วตฺตุํ วฏฺฏติ.

อถ เถรา ภิกฺขู ทุติยทิวเส ปญฺจมิยํ กาฬปกฺขสฺส ๓- กตภตฺตกิจฺจา ปตฺตจีวรํ ปฏิสาเมตวา ธมฺมสภายํ สนฺนิปตึสุ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อรหา สมาโน สนฺนิปาตํ อคมาสิ. กถํ อคมาสิ? "อิทานิมฺหิ สนฺนิปาตมชฺฌํ ปวิสนารโห"ติ หฏฺฐตุฏฺฐจิตฺโต เอกํสํ จีวรํ กตฺวา พนฺธนา มุตฺตตาลปกฺกํ วิย ปณฺฑุกมฺพเล นิกฺขิตฺตชาติมณิ วิย วิคตพลาหเก นเภ สมุคฺคตปุณฺณจนฺโท วิย พาลาตปสมฺผสฺสวิกสิตเรณุปิญฺชรคพฺภํ ปทุมํ วิย จ ปริสุทฺเธน ปริโยทาเตน สปฺปเภน สสฺสิรีเกน จ มุขวเรน อตฺตโน อรหตฺตปฺปตฺตึ อาโรจยมาโน วิย อคมาสิ. อถ นํ ทิสฺวา อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส เอตทโหสิ "โสภติ วต โภ อรหตฺตปฺปตฺโต อานนฺโท, สเจ สตฺถา ธาเรยฺย, อทฺธา อชฺช อานนฺทสฺส สาธุการํ ทเทยฺย, หนฺททานิสฺสาหํ สตฺถารา ทาตพฺพํ สาธุการํ ททามี"ติ ติกฺขตฺตุํ สาธุการํ อทาสิ.