@๔ ก. อถ เต ๕ ฉ.ม. อนิฏฺฐุภิตฺวา, ม. อนิฏฺฐุภิตฺวา ปุจฺฉิตฺวา "เชตวเน"ติ วุตฺเต "มญฺจเกน มํ หริตฺวา สตฺถารํ ทสฺเสถา"ติ วตฺวา อาหริยมาโน ภควโต ทสฺสนารหสฺส กมฺมสฺส อกตตฺตา เชตวเน โปกฺขรณีสมีเปเยว เทฺวธา ภินฺนํ ปฐวึ ปวิสิตฺวา มหานรเก ๑- ปติฏฺฐิโตติ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถารกถานโย ขนฺธเก ๒- อาคโต. ขนฺธเก อาคตตฺตา ปน สพฺพํ น วุตฺตนฺติ. เอวํ ชาโตเยว ๓- รญฺโญ สตฺตุ ภวิสฺสตีติ เนมิตฺตเกหิ นิทฺทิฏฺโฐติ อชาตสตฺตุ.

เวเทหิปุตฺโตติ อยํ โกสลรญฺโญ ธีตาย ปุตฺโต, น วิเทหรญฺโญ. เวเทหีติ ปน ปณฺฑิตาธิวจเมตํ. ยถาห "เวเทหิกา คหปตานี, ๔- อยฺโย อานนฺโท เวเทหมุนี"ติ. ตตฺรายํ วจนตฺโถ. วิทนฺติ เอเตนาติ เวโท, ญาณสฺเสตํ อธิวจนํ. เวเทน อีหติ ฆฏติ วายมตีติ เวเทหี, เวเทหิยา ปุตฺโต เวเทหีปุตฺโต.

ตทหูติ ตสฺมึ อหุ, ตสฺมึ ทิวเสติ อตฺโถ. อุปวสนฺติ เอตฺถาติ อุโปสโถ, อุปวสนฺตีติ สีเลน วา อนสเนน ๕- วา อุเปตา หุตฺวา อุปวุตฺถา วสนฺตีติ อตฺโถ. อยมฺปเนตฺถ อตฺถุทฺธาโร:- "อายามาวุโส กปฺปิน อุโปสถํ คมิสฺสามา"ติ ๖- อาทีสุ หิ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อุโปสโถ. "เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต โข วิสาเข อุโปสโถ อุปวุตฺโถ"ติ ๗- อาทีสุ สีลํ. "สุทฺธสฺส เว สทา ผคฺคุ, สุทฺธสฺสุโปสโถ สทา"ติ ๘- อาทีสุ อุปวาโส. "อุโปสโถ นาม นาคราชาติ ๙- อาทีสุ ปญฺญตฺติ. "น ภิกฺขเว ตทหุโปสเถ สภิกฺขุกา อาวาสา"ติ ๑๐- อาทีสุ อุปวสิตพฺพทิวโส. อิธาปิ โส เอว อธิปฺเปโต. โส ปเนส อฏฺฐมีจาตุทฺทสีปณฺรณสีเภเทน ติวิโธ. ตสฺมา เสสทฺวยนิวารณตฺถํ "ปณฺณรเส"ติ วุตฺตํ. เตเนว วุตฺตํ "อุปวสนฺติ เอตฺถาติ อุโปสโถ"ติ.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๒๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สามัญญผลสูตร”