อินฺทฺริยสํวรกถา

[๒๑๓] อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารภาชนีเย จกฺขุนา รูปนฺติ อยํ จกฺขุสทฺโท กตฺถจิ พุทฺธจกฺขุมฺหิ วตฺตติ, ยถาห "พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกสี"ติ กตฺถจิ สพฺพญฺญุตญาณสงฺขาเต สมนฺตจกฺขุมฺหิ, ยถาห:- "ตถูปมํ ธมฺมมยํ สุเมธ ปาสาทมารุยฺห สมนฺตจกฺขู"ติ ๑- กตฺถจิ ธมฺมจกฺขุมฺหิ, "วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาที"ติ ๒- หิ เอตฺถ อริยมคฺคตฺตยปญฺญา. "จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํอุทปาที"ติ ๓- เอตฺถ ปุพฺเพนิวาสาทิญาณํ ปญฺญาจกฺขูติ วุจฺจติ, "ทิพฺเพน จกฺขุนา"ติ ๔- อาคตฏฺฐาเนสุ ทิพฺพจกฺขุมฺหิ วตฺตติ. "จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จา"ติ ๕- เอตฺถ ปสาทจกฺขุมฺหิ วตฺตติ. อิธ ปนายํ ปสาทจกฺขุโวหาเรน จกฺขุวิญฺญาเณ วตฺตติ, ตสฺมา

@๒ วินย. มหา. ๔/๑๙/๑๖, ม.ม. ๑๓/๒๐๖/๑๘๒.