ตตฺถ "อาโลเกสฺสามี"ติ จิตฺเต อุปฺปนฺเน จิตฺตวเสเนว อโนโลเกตฺวา อตฺถปริคฺคณฺหณํ สาตฺถกสมฺปชญฺญํ, ตํ อายสฺมนฺตํ นนฺทํ กายสกฺขึ กตฺวา เวทิตพฺพํ. วุตฺตเญฺหตํ ภควตา "สเจ ภิกฺขเว นนฺทสฺส ปุรตฺถิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตโส ๓- สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท ปุรตฺถิมทิสํ อาโลเกติ `เอวมฺเม ปุรตฺถิมทิสํ อาโลกยโต น อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี'ติ ๔- อิติ สาตฺถกสมฺปชาโน โหติ. สเจ ภิกฺขเว นนฺทสฺส ปจฺฉิมา ทิสา ฯเปฯ อุตฺตรา ทิสา ฯเปฯ ทกฺขิณา ทิสา ฯเปฯ อุทฺธํ ฯเปฯ อโธ ฯเปฯ อนุทิสา อนุวิโลเกตพฺพา โหนฺติ, สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท อนุทิสํ อนุวิโลเกติ "เอวมฺเม อนุสทิสํ อนุวิโลกยโต น อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี'ติ, อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหตี"ติ.

@๓ อิ. สพฺพเจตโส, ฉ.ม. สพฺพํ เจตสา เอวมุปริปิ ๔ ก. อนวาสฺสเวยฺยุนฺติ

อปิจ อิธาปิ ปุพฺเพ วุตฺตเจติยทสฺสนาทิวเสเนว สาตฺถกตา จ สปฺปายตา จ เวทิตพฺพา, กมฺมฏฺฐานสฺส ปน อวิชหนเมว โคจรสมฺปชญฺญํ. ตสฺมา เอตฺถ ขนฺธธาตุอายตนกมฺมฏฺฐานิเกหิ อตฺตโน กมฺมฏฺฐานวเสเนว, กสิณาทิกมฺมฏฺฐานิเกหิ วา ปน กมฺมฏฺฐานสีเสเนว อาโลกนวิโลกนํ กาตพฺพํ. อพฺภนฺตเร อตฺตา นาม อาโลเกตา วา วิโลเกตา วา นตฺถิ, "อาโลเกสฺสามี"ติ จิตฺเต อุปฺปนฺนมตฺเต ๑- เตเนว จิตฺเตน สทฺธึ จิตฺตสมุฏฺฐานวาโยธาตุ วิญฺญตฺตึ ชนยมานา อุปฺปชฺชติ. อิติ จิตฺตกิริยาวาโยธาตุวิปฺผารวเสเนว เหฏฺฐิมํ อกฺขิทลํ อโธ สีทติ, อุปริมํ อุทฺธํ สงฺเฆติ. โกจิ ยนฺตเกน วิจรนฺโต นาม นตฺถิ, ตโต จกฺขุวิญฺญาณํ ทสฺสนกิจฺจํ สาเธนฺตํ อุปฺปชฺชตีติ เอวํ ปชานนํ ปเนตฺถ อสมฺโมหสมฺปชญฺญํ นาม.