ยถา ปน นกฺขตฺตํ กีฬนฺโตปิ ทาโส "อิทํ นาม อจฺจายิกํ กรณียํ อตฺถิ, สีฆํ ตตฺถ คจฺฉาหิ. โน เจ คจฺฉสิ, หตฺถปาทํ วา เต ฉินฺทามิ, กณฺณนาสํ วา"ติ วุตฺโต ๑- โส สีฆํ คจฺฉติเยว. โส นกฺขตฺตสฺส อาทิมชฺฌปริโยสานํ อนุภวิตุํ น ลภติ, กสฺมา? ปราธีนตาย, เอวเมว วินเย อปกตญฺญุนา ภิกฺขุนา ๒- วิเวกตฺถาย อรญฺญํ ปวิฏฺเฐนาปิ กิสฺมิญฺจิเทว อนฺตมโส กปฺปิยมํเสปิ อกปฺปิยมํสสญฺญาย อุปฺปนฺนาย วิเวกํ ปหาย สีลปริโสธนตฺถํ วินยธรสฺส สนฺติกํ คนฺตพฺพํ โหติ, วิเวกสุขํ อนุภวิตุํ น ลภติ. กสฺมา? อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจาภิภูตภาวายาติ. เอวํ ทาสพฺยํ วิย อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ทฏฺฐพฺพํ.
ยถา ปน กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปนฺโน ปุริโส โจเรหิ มนุสฺสานํ วิลุมฺปมาโนกาสํ ๓- หโตกาสํ จ ทิสฺวา ทณฺฑกสทฺเทนปิ สกุณสทฺเทนปิ "โจรา อาคตา"ติ อุสฺสงฺกิตปริสงฺกิโตว โหติ, คจฺฉติปิ ติฏฺฐติปิ นิวตฺตติปิ, คตฏฺฐานโต อาคตฏฺฐานเมว พหุตรํ โหติ. โส กิจฺเฉน กสิเรน เขมนฺตภูมึ ปาปุณาติ วา น วา ปาปุณาติ. เอวเมว ยสฺส อฏฺฐสุ ฐาเนสุ วิจิกิจฺฉา อุปฺปนฺนา โหติ, โส พุทฺโธ นุ โข, "น นุโข พุทฺโธ"ติ อาทินา นเยน วิจิกิจฺฉนฺโต อธิมุจฺจิตฺวา สทฺธาย คณฺหิตุํ น สกฺโกติ. อสกฺโกนฺโต มคฺคํ วา ผลํ วา น ปาปุณาตีติ อิติ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺเค "โจรา อตฺถิ นตฺถี"ติ ปุนปฺปุนํ อาสปฺปนปริสปฺปนํ อปริโยคาหนํ ฉมฺภิตตฺตํ จิตฺตสฺส อุปฺปาเทนฺโต เขมนฺตปฺปตฺติยา อนฺตรายํ กโรติ, เอวํ วิจิกิจฺฉาปิ "พุทฺโธ นุโข น พุทฺโธ"ติ อาทินา นเยน ปุนปฺปุนํ อาสปฺปนปริสปฺปนํ อปริโยคาหนํ ฉมฺภิตตฺตํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทยมานา อริยภูมิปฺปตฺติยา อนฺตรายํ กโรตีติ กนฺตารทฺธานมคฺโค วิย วิจิกิจฺฉา ทฏฺฐพฺพา.
[๒๒๔] อิมานิ "เสยฺยถาปิ มหาราช อานณฺยนฺ"ติ เอตฺถ ภควา ปหีนกามจฺฉนฺทนีวรณํ อานณฺยสทิสํ, เสสานิ อาโรคฺยาทิสทิสานิ กตฺวา ทสฺเสติ. ตตฺรายํ สทิสตา. ยถา หิ ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺตํ ๔- ปโยเชตฺวา สมิทฺธตํ ปตฺโต "อิทํ อิณํ นาม ปลิโพธมูลนฺ"ติ จินฺเตตฺวา สวฑฺฒิกํ อิณํ นิยฺยาเทตฺวา ปณฺณํ ผาลาเปยฺย, อถสฺส ตโต ปฏฺฐาย เนว โกจิ ทูตํ เปเสติ, น ปณฺณํ.