@๔ ฉ.ม. กมฺมนฺเต โส อิณสามิเก ทิสฺวาปิ สเจ อิจฺฉติ, อาสนา อุฏฺฐหติ, โน เจ, น อุฏฺฐหติ. กสฺมา? เตหิ สทฺธึ นิลฺเลปตาย อลคฺคตาย. เอวเมว ภิกฺขุ "อยํ กามจฺฉนฺโท นาม ปลิโพธมูลนฺ"ติ จินฺเตตฺวา ฉ ธมฺเม ภาเวตฺวา กามจฺฉนฺทนีวรณํ ปชหติ. เต ปน ฉ ธมฺเม มหาสติปฏฐาเน วณฺณยิสฺสาม. ตสฺเสวํ ปหีนกามจฺฉนฺทสฺส ยถา อิณมุตฺตสฺส ปุริสสฺส อิณสามิเก ทิสฺวา เนว ภยํ น ฉมฺภิตตฺตํ โหติ, เอวเมว ปรวตฺถุมฺหิ เนว สงฺโค น พทฺโธ โหติ. ทิพฺพานิปิ รูปานิ ปสฺสโต กิเลโส น สมุทาจรติ. ตสฺมา ภควา อานณฺยมิว กามจฺฉนฺทปฺปหานํ อาห.

ยถา ปน โส ปิตฺตโรคาตุโร ปุริโส เภสชฺชกิริยาย ตํ โรคํ วูปสเมตฺวา ตโต ปฏฺฐาย มธุสกฺกราทีนํ รสํ วินฺทติ, เอวเมว ภิกฺขุ "อยํ พฺยาปาโท นาม อนตฺถกโร"ติ ฉ ธมฺเม ภาเวตฺวา พฺยาปาทนีวรณมฺปชหติ. สพฺพนิวรเณสุ ฉ ธมฺเม มหาสติปฏฐาเนเยว วณฺณยิสฺสาม. น เกวลญฺจ เตเยว, เยปิ ถีนมิทฺธาทีนํ ปหานาย ภาเวตพฺพา. เตปิ สพฺเพ ตตฺเถว วณฺณยิสฺสาม. โส เอวํ ปหีนพฺยาปาโท, ยถา ปิตฺตโรควิมุตฺโต ปุริโส มธุสกฺกราทีนํ รสํ สมฺปิยายมาโน ปฏิเสวติ, เอวเมว อาจารปณฺณตฺติอาทีนิ สิกฺขาปทานิ สิรสา สมฺปฏิจฺฉิตฺวา สมฺปิยายมาโน สิกฺขติ. ตสฺมา ภควา อาโรคฺยมิว พฺยาปาทปฺปหานํ อาห.

ยถา โส นกฺขตฺตทิวเส พนฺธนาคารํ ปเวสิตปุริโส อปรสฺมึ นกฺขตฺตทิวเส "ปุพฺเพปิ อหํ ปมาทโทเสน พทฺโธ, เตน ตํ นกฺขตฺตํ นานุภวึ, อิทานิ อปฺปมตฺโต ภวิสฺสามี"ติ ยถาสฺส ปจฺจตฺถิกา โอกาสํ น ลภนฺติ, เอวํ อปฺปมตฺโต หุตฺวา นกฺขตฺตํ อนุภวิตฺวา "อโห นกฺขตฺตํ, อโห นกฺขตฺตนฺ"ติ อุทานํ อุทาเนสิ, เอวเมว ภิกฺขุ "อิทํ ถีนมิทฺธํ นาม มหาอนตฺถกรนฺ"ติ ฉ ธมฺเม ภาเวตฺวา ถีนมิทฺธนีวรณํ ปชหติ. โส เอวํ ปหีนถีนมิทฺโธ, ยถา พนฺธนา มุตฺโต ปุริโส สตฺตาหํปิ นกฺขตฺตสฺส อาทิมชฺฌปริโยสานํ อนุภวติ, เอวเมว ธมฺมนกฺขตฺตสฺส อาทิมชฺฌปริโยสานํ อนุภวนฺโต สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณาติ. ตสฺมา ภควา พนฺธนา โมกฺขมิว ถีนมิทฺธปฺปหานํ อาห.

ยถา ปน ทาโส กญฺจิเทว มิตฺตํ อุปนิสฺสาย สามิกานํ ธนํ ทตฺวา อตฺตานํ ภุชิสฺสํ กตฺวา ตโต ปฏฺฐาย ยํ อิจฺฉติ, ตํ กโรติ, เอวเมว ภิกฺขุ "อิทํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ นาม มหาอนตฺถกรนฺ"ติ ฉ ธมฺเม ภาเวตฺวา อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปชหติ. โส เอวํ ปหีนุทฺธจฺจกุกฺกุจฺโจ, ยถา ภุชิสฺโส ปุริโส ยํ อิจฺฉติ, ตํ กโรติ, ยํ น อิจฺฉติ, ตํ น กโรติ, น ตํ โกจิ พลกฺกาเรน ตโต นิวตฺเตติ, เอวเมว ยถาสุขํ เนกฺขมฺมปฏิปทํ ปฏิปชฺชติ. น ตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ พลกฺกาเรน ตโต นิวตฺเตติ. ตสฺมา ภควา ภุชิสฺสํ วิย อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปฺปหานํ อาห.