ปโรสหสฺสนฺติ อติเรกสหสฺสํ. สูราติ อภิรุกชาติกา. วีรงฺครูปาติ เทวปุตฺตสทิสกายา, เอวํ ตาเวเก วณฺณยนฺติ. อยํ ปเนตฺถ สภาโว. ๓- วีราติ อุตฺตมสูรา วุจฺจนฺติ, วีรานํ องฺคํ วีรงฺคํ, วีรการณํ วีริยนฺติ วุตฺตํ โหติ, วีรงฺคํ รูปํ เอเตสนฺติ วีรงฺครูปา, วีริยมยสรีรา วิยาติ วุตฺตํ โหติ. ปรเสนปฺปมทฺทนาติ สเจ ปฏิมุขํ ๔- ติฏฺเฐยฺย ปรเสนา, ตํ มทฺทิตุํ ๕- สมตฺถาติ อธิปฺปาโย. ธมฺเมนาติ "ปาโณ น หนฺตพฺโพ"ติอาทินา ๖- ปญฺจสีลธมฺเมน. อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฏจฺฉโทติ เอตฺถ ราคโทสโมหมานทิฏฺฐิอวิชฺชาทุจฺจริตจฺฉทเนหิ สตฺตหิ ปฏิจฺฉนฺเน กิเลสนฺธกาเร โลเก ตํ ฉทนํ วิวฏฺเฏตฺวา สมนฺตโต สญฺชาตาโลโก หุตฺวา ฐิโตติ วิวฏฺฏจฺฉโท. ตตฺถ ปฐเมน ปเทน ปูชารหตา, ทุติเยน ตสฺสา เหตุ, ยสฺมา สมฺมาสมฺพุทฺโธติ, ตติเยน พุทฺธตฺตเหตุภูตา วิวฏฺฏจฺฉทตา วุตฺตาติ เวทิตพฺพา. อถวา วิวฏฺโฏ จ วิจฺฉโท จาติ วิวฏฺฏจฺฉโท, วฏฺฏรหิโต ฉทนรหิโต จาติ วุตฺตํ โหติ. เตน อรหํ วฏฺฏาภาเวน, สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฉทนาภาเวนาติ เอวํ ปุริมปททฺวยสฺเสว เหตุทฺวยํ วุตฺตํ โหติ, ทุติเยน เวสารชฺเชน เจตฺถ ปุริมสิทฺธิ, ปฐเมน ทุติยสิทฺธิ, ตติยจตุตฺเถหิ ตติยสิทฺธิ โหติ. ปุริมญฺจ ธมฺมจกฺขุํ,

@๔ ม. ปริมุขํ ๕ ฉ.ม. ปริมทฺทิตุํ ๖ ที. มหา. ๑๐/๒๔๔/๑๕๑ มหาสุทสฺสนสุตฺต ทุติยํ พุทฺธจกฺขุํ, ตติยํ สมนฺตจกฺขุํ สาเธตีติ เวทิตพฺพํ. ตฺวํ มนฺตานํ ปฏิคฺคคเหตาติ อิมินาสฺส มนฺเตสุ สูรภาวํ ชเนติ.

[๒๕๙] โสปิ ตาย อาจริยกถาย ลกฺขเณสุ วิคตสมฺโมโห เอโกภาสชาโต ๑- วิย พุทฺธมนฺเต สมฺปสฺสมาโน "เอวํ โภ"ติ อาห. ตสฺสตฺโถ:- ยถา โภ ตฺวํ วทสิ, เอวํ กริสฺสามีติ. วฬวารถมารุยฺหาติ วฬวายุตฺตํ รถํ อารุยฺหิตฺวา. ๒- พฺราหฺมโณ กิร เยน รเถน สยํ วิจรติ, ตเมว รถํ ทตฺวา มาณวํ เปเสสิ. มาณวกาติ ๓- โปกฺขรสาติสฺเสว อนฺเตวาสิกา. โส กิร เนสํ "อมฺพฏฺเฐน สทฺธึ คจฺฉถา"ติ สญฺญํ อทาสิ.