@๓ ฉ.ม., อิ. อุปฺปณฺฑนกถํ ๔ ฉ.ม., อิ. กเถติ

@๕-๕ ฉ.ม. กญฺจิ กญฺจิ ๖ ฉ.ม. กถาปฬาสํ ลพฺภติ, ตฺวํ ปน สยาโน สยาเนนาจริเยน สทฺธึ กเถสิ, กินฺเต อาจริโย โครูปํ, อุทาหุ คทฺรภนฺ"ติ ๑- อาห. โส กุชฺฌิตฺวา "เย จ โข เต โภ โคตม มุณฺฑกาติ อาทิมาห. ตตฺถ มุณฺเฑ "มุณฺฑา"ติ, สมเณ จ "สมณา"ติ วตฺตุํ วฏฺเฏยฺย, อยํ ปน หีเฬนฺโต "มุณฺฑกา สมณกา"ติ อาห. อิพฺภาติ คหปติกา. กณฺหาติ กณฺหา, กาฬกาติ อตฺโถ. พนฺธุปาทาปจฺจาติ เอตฺถ พนฺธูติ พฺรหฺมา อธิปฺเปโต. ตํ หิ พฺราหฺมณา "ปิตามโห"ติ โวหรนฺติ. ปาทานํ อปจฺจา ปาทาปจฺจา, พฺรหฺมุโน ปิฏฺฐิปาทโต ชาตาติ อธิปฺปาโย. ตสฺส กิร อยํ ลทฺธิ:- พฺราหฺมณา พฺรหฺมุโน มุขโต นิกฺขนฺตา, ขตฺติยา อุรโต, เวสฺสา นาภิโต, สุทฺทา ชาณุโต. สมณา ปิฏฺฐิปาทโตติ. ๒- เอวํ กเถนฺโต จ ปเนส กิญฺจาปิ อนิยเมตฺวา กเถติ, อถโข ภควนฺตเมว วทามีติ กเถติ.

อถโข ภควา "อยํ อมฺพฏฺโฐ อาคตกาลโต ปฏฺฐาย มยา สทฺธึ กถยมาโน มานเมว นิสฺสาย กเถติ, อาสีวิสํ คีวายํ คณฺหนฺโต วิย, อคฺคิกฺขนฺธํ อาลิงฺคนฺโต วิย, มตฺตวรวารณํ โสณฺฑาย ปรามสนฺโต วิย, อตฺตโน ปมาณํ น ชานาติ, หนฺท นํ ชานาเปสฺสามี"ติ จินฺเตตฺวา "อตฺถิกวโต โข ปน เต อมฺพฏฺฐา"ติ อาทิมาห. ตตฺถ อาคนฺตฺวา กตฺตพฺพกิจฺจสงฺขาโต อตฺโถ เอตสฺส อตฺถีติ อตฺถิกํ, ตสฺส มาณวสฺส จิตฺตํ, อตฺถิกมสฺส อตฺถีติ อตฺถิกวา, ตสฺส อตฺถิกวโต, ตว อิธาคมนํ อโหสีติ อตฺโถ.

โข ปนาติ นิปาตมตฺตํ. ยาเยว โข ปนตฺถายาติ เยเนว โข ปน อตฺเถน. อาคจฺเฉยฺยาถาติ มม วา อญฺเญสํ วา สนฺติกํ ยทา กทาจิ อาคจฺเฉยฺยาถ. ตเมว อตฺถนฺติ อิทํ ปุริสลิงฺควเสเนว วุตฺตํ. มนสิ กเรยฺยาถาติ จิตฺเต กเรยฺยาถ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ตฺวํ อาจริเยน อตฺตโน กรณีเยน เปสิโต, น อมฺหากํ ปริภวนตฺถาย, ตสฺมา ตเมว กิจฺจํ มนสิกโรหีติ. เอวมสฺส อญฺเญสํ สนฺติกํ อาคตานํ วตฺตํ ทสฺเสตฺวา มานนิคฺคณฺหนตฺถํ "อวุสิตวาเยว โข ปนา"ติ อาทิมาห. ตสฺสตฺโถ:- ปสฺสถ โภ อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว อาจริยกุเล อวุสิตวา อสิกฺขิโต อปฺปสฺสุโต ว สมาโน. วุสิตมานีติ "อหํ วุสิตวา สิกฺขิโต พหุสฺสุโต"ติ