อเถกทิวสํ ตสฺมึ ปจฺจูสสมเย อคฺคึ ชาเลตฺวา นิสินฺเน ราชธีตาย สรีรคนฺเธน อาคนฺตฺวา พฺยคฺโฆ ตสฺมึ ปเทเส ปํสุํ วิยูหนฺโต ปทเร วิวรมกาสิ, เตน จ วิวเรน สา พฺยคฺฆํ ทิสฺวา ภีตา วิสฺสรมกาสิ. โส ตํ สทฺทํ สุตฺวา "อิตฺถีสทฺโท เอโส"ติ จ สลฺลกฺเขตฺวา ปาโตว ตตฺถ คนฺตฺวา "โก เอตฺถา"ติ อาห. มาตุคาโม สามีติ. กึชาติกาสีติ. โอกฺกากมหาราชสฺส ธีตามฺหี"ติ ๓-. นิกฺขมาติ. น สกฺกา สามีติ. กึการณาติ. ฉวิโรโค เม อตฺถีติ. โส สพฺพํ ปวตฺตึ ปุจฺฉิตฺวา ขตฺติยมาเนน อนิกฺขมนฺตึ "อหํปิ ขตฺติโย"ติ อตฺตโน ขตฺติยภาวํ ชานาเปตฺวา นิสฺเสณึ ทตฺวา อุทฺธริตฺวา อตฺตโน วสโนกาสํ เนตฺวา สยํ ปริภุตฺตเภสชฺชานิเยว ทตฺวา นจิรสฺเสว อโรคํ สุวณฺณวณฺณํ กตฺวา ตาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสิ. สา ปฐมสํวาเสเนว คพฺภํ คณฺหิตฺวา เทฺว ปุตฺเต วิชายิ, ปุนปิ เทฺวติ เอวํ โสฬสกฺขตฺตุํปิ วิชายิ. เอวํ เต ทฺวตฺตึส ภาตโร อเหสุํ. เต อนุปุพฺเพน วุฑฺฒิปฺปตฺเต ปิตา สพฺพสิปฺปานิ สิกฺขาเปสิ.

อเถกทิวสํ เอโก รามรญฺโญ นครวาสี วนจรโก ปพฺพเต รตนานิ คเวสนฺโต ราชานํ ทิสฺวา สญฺชานิตฺวา อาห "ชานามหํ เทว ตุเมฺห"ติ. ตโต นํ ราชา สพฺพํ ปวตฺตึ ปุจฺฉิ. ตสฺมึเยว จ ขเณ เต ทารกา อาคมึสุ. โส เต ทิสฺวา "เก อิเม"ติ อาห. "ปุตฺตา เม"ติ จ วุตฺเต เตสํ มาติกวํสํ ปุจฺฉิตฺวา "ลทฺธํทานิ เม ปาภฏนฺ"ติ นครํ คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ. โส "ปิตรํ อาเนสฺสามี"ติ จตุรงฺคินิยา เสนาย ตตฺถ คนฺตฺวา ปิตรํ วนฺทิตฺวา "รชฺชํ เทว

ตโต วยปฺปตฺเต กุมาเร มาตา อาห "ตาตา ตุมฺหากํ กปิลวตฺถุวาสิโน สกฺยา มาตุลา สนฺติ. ๒- มาตุลธีตานํ ปน โว เอวรูปํ นาม เกสคฺคหณํ โหติ, เอวรูปํ ทุสฺสคฺคหณํ โหติ. ยทา ตา นฺหานติตฺถํ อาคจฺฉนฺติ, ตทา คนฺตฺวา ยสฺส ยา รุจฺจติ, โส ตํ คณฺหตู"ติ. เต ตตฺเถว คนฺตฺวา ตาสุ นฺหายิตฺวา ๓- สีสํ สุกฺขาปยมานาสุ ยํ ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ ตํ คเหตฺวา นามํ สาเวตฺวา อคมึสุ. สกฺยราชาโน สุตฺวา "โหตุ ภเณ อมฺหากํ ญาตกาเอว เต"ติ ตุณฺหี อเหสุํ. อยํ สกฺยโกลิยานํ อุปฺปตฺติ. เอวํ เตสํ สกฺยโกลิยานํ อญฺญมญฺญํ อาวาหวิวาหํ กโรนฺตานํ ยาว พุทฺธกาลา อนุปจฺฉินฺโนเอว วํโส อาคโต. ตตฺถ ภควา สกฺยวํสํ ทสฺเสตุํ "เต รฏฺฐสฺมา ปพฺพชิตา หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร"ติ อาทิมาห. ตตฺถ สมฺมนฺตีติ วสนฺติ. สกฺยา วต โภติ รฏฺฐสฺมา ปพฺพาชิตา อรญฺเญ วสนฺตาปิ ชาติสมฺเภทํ อกตฺวา กุลวํสํ อนุรกฺขิตุํ สกฺยา สมตฺถา, ปฏิพลาติ อตฺโถ. ตทคฺเคติ ตํ อคฺคํ กตฺวา, ตโต ปฏฺฐายาติ อตฺโถ. โส จ เนสํ ปุพฺพปุริโสติ โส โอกฺกาโก ราชา เอเตสํ ปุพฺพปุริโส. นตฺถิ เอเตสํ คหปติวํเสน สมฺเภทนมตฺตํปีติ.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๔๑๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อัมพัฏฐสูตร”