ปฐมภาณวารวณฺณา นิฏฺฐิตา.

วิชฺชาจรณกถาวณฺณนา

[๒๗๘] อิมาย ปน คาถาย "วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน"ติ อิมํ ปทํ สุตฺวา อมฺพฏฺโฐ จินฺเตสิ "วิชฺชา นาม ตโย เวทา, จรณํ ปญฺจสีลานิ, ตยิทํ อมฺหากํเยว อตฺถิ, วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน เจ เสฏฺโฐ, มยเมว เสฏฺฐา"ติ นิฏฺฐํ คนฺตฺวา วิชฺชาจรณํ ปุจฺฉนฺโต "กตมํ ปน ตํ โภ โคตม จรณํ, กตมา จ ปน สา วิชฺชา"ติ อาห. อถสฺส ภควา ตํ พฺราหฺมณสมเย สิทฺธํ ชาติวาทาทิปฏิสํยุตฺตํ วิชฺชาจรณํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณํ ทสฺเสตุกาโม "น โข อมฺพฏฺฐา"ติ อาทิมาห. ตตฺถ ชาติวาโทติ ชาตึ อารพฺภ วาโท, พฺราหฺมณสฺเสวิทํ วฏฺฏติ, น สุทฺทสฺสาติ อาทิวจนนฺติ อตฺโถ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. ชาติวาทวินิพทฺธาติ ชาติวาเท วินิพทฺธา. เอเสว นโย สพฺพตฺถ.

ตโต อมฺพฏฺโฐ "ยตฺถทานิ มยํ ลคฺคิสฺสามาติ จินฺตยิมฺหา, ตโต โน สมโณ โคตโม มหาวาเต ถุสํ ธุนนฺโต ๒- วิย ทูรเมว อวกฺขิปิ. ยตฺถ ปน มยํ อลคฺคา, ๓- ตตฺถ โน นิโยเชสิ. อยํ โน วิชฺชาจรณสมฺปทา ญาตุํ วฏฺฏตี"ติ จินฺเตตฺวา ปุน วิชฺชาจรณสมฺปทํ ปุจฺฉิ. อถสฺส ภควา สมุทาคมโต ปภูติ วิชฺชาจรณํ ทสฺเสตุํ "อิธ อมฺพฏฺฐ ตถาคโต"ติ อาทิมาห.