[๔๘๘] เทวยานิโย มคฺโคติ ปาฏิเยกฺโก เทวโลกคมนมคฺโค นาม นตฺถิ, อิทฺธิวิธญาณสฺเสว ปเนตํ อธิวจนํ. เตน เหส ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺโต เทวโลกํ ยาติ. ตสฺมา ตํ "เทวยานิโย มคฺโค"ติ วุตฺตํ. เยน จาตุมฺมหาราชิกาติ สมีเป ฐิตํปิ ภควนฺตํ อปุจฺฉิตฺวา ธมฺมตาย โจทิโต เทวตา มหานุภาวาติ มญฺญมาโน อุปสงฺกมิ. มยํปิ โข ภิกฺขุ น ชานามาติ พุทฺธวิสเย ปญฺหํ ปุจฺฉิตา เทวตา น ชานนฺติ, เตเนวมาหํสุ. อถ โข โส ภิกฺขุ "มม อิมํ ปญฺหํ น กเถตุํ น ลพฺภา, สีฆํ กเถถา"ติ ตา เทวตา อชฺโฌตฺถรติ, ปุนปฺปุนํ ปุจฺฉติ, ตา "อชฺโฌตฺถรติ โน อยํ ภิกฺขุ, หนฺท นํ หตฺถโต โมเจสฺสามา"ติ ๑- จินฺเตตฺวา "อตฺถิ โข ภิกฺขุ จตฺตาโร มหาราชาโน"ติ อาทิมาหํสุ. ตตฺถ อภิกฺกนฺตตราติ อติกฺกมฺม กนฺตตรา. ๒- ปณีตราติ วณฺณยสอิสฺสริยาทีหิ อุตฺตมตรา. เอเตน นเยน สพฺพวาเรสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

[๔๙๑-๔๙๓] อยํ ปน วิเสโส:- สกฺโก กิร เทวราชา จินฺเตสิ "อยํ ปโญฺห พุทฺธวิสโย, น สกฺกา อญฺเญน วิสฺสชฺชิตุํ, อยญฺจ ภิกฺขุ อคฺคึ ปหาย ขชฺโชปนกํ ธเมนฺโต วิย, เภรึ ปหาย อุทรํ วาเทนฺโต วิย จ โลเก อคฺคปุคฺคลํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ ปหาย เทวตา ปุจฺฉนฺโต วิจรติ, เปเสมิ นํ สตฺถุ สนฺติกนฺ"ติ. ตโต ปุนเทว โส จินฺเตสิ "สุทูรํปิ คนฺตฺวา สตฺถุ สนฺติเกว นิกฺกงฺโข ภวิสฺสติ, อตฺถิเจว ๓- ปุคฺคโล ๓- นาเมส โถกํ ตาว อาหิณฺฑนฺโต กิลมตุ ปจฺฉา ชานิสฺสตี"ติ. ตโต นํ "อหํปิ โข"ติ อาทิมาห. พฺรหฺมยานิโยปิ เทวยานิยสทิโสว. เทวยานิยมคฺโคติ วา พฺรหฺมยานิยมคฺโคติ วา ธมฺมเสตูติ วา เอกจิตฺตกฺขณิกอปฺปนาติ วา สนฺนิฏฺฐานิกเจตนาติ วา มหคฺคตจิตฺตนฺติ วา อภิญาณนฺติ วา สพฺพเมตํ อิทธิวิธญาณสฺเสว นามํ.

[๔๙๔] ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ อาคมนปุพฺพภาเค นิมิตฺตํ สุริยสฺส อุทยโต อรุณุคฺคํ วิย. ตสฺมา อิทาเนว พฺรหฺมา อาคมิสฺสติ, เอวํ มยํ ชานามาติ ทีปยึสุ. ปาตุรโหสีติ ปากโฏ อโหสิ. อถ โข โส พฺรหฺมา เตน ภิกฺขุนา ปุฏฺโฐ อตฺตโน อวิสยภาวํ ญตฺวา สจาหํ "น ชานามี"ติ วกฺขามิ, อิเม มมํ ปริภวิสฺสนฺติ,