ปริพฺพาชกกถาวณฺณนา

อิมิสฺสา ปฐมมหาสงฺคีติยา วตฺตมานาย วินยสงฺคหาวสาเน สุตฺตนฺตปิฏเก อาทินิกายสฺส อาทิสุตฺตํ พฺรหฺมชาลํ ปุจฺฉนฺเตน อายสฺมตา มหากสฺสเปน "พฺรหฺมชาลํ อาวุโส อานนฺท กตฺถ ภาสิตนฺ"ติ เอวมาทิวุตฺตวจนปริโยสาเน ยตฺถ จ ภาสิตํ, ยญฺจ อารพฺภ ภาสิตํ, ตํ สพฺพํ ปกาเสนฺโต อายสฺมา อานนฺโท "เอวมฺเม สุตนฺ"ติ อาทิมาห. เตน วุตฺตํ "พฺรหฺมชาลสฺสาปิ `เอวมฺเม สุตนฺ'ติ อาทิกํ อายสฺมตา อานนฺเทน ปฐมมหาสงฺคีติกาเล วุตฺตํ นิทานมาที"ติ.

[๑] ตตฺถ เอวนฺติ นิปาตปทํ. เมติ อาทีนิ นามปทานิ. ปฏิปนฺโน โหตีติ เอตฺถ ปฏีติ อุปสคฺคปทํ. โหตีติ อาขฺยาตปทํ. อิมินา ตาว นเยน ปทวิภาโค เวทิตพฺโพ.

อตฺถโต ปน เอวํสทฺโท ตาว อุปมูปเทสสมฺปหํสนครหณ- วจนสมฺปฏิคฺคหาการนิทสฺสนาวธารณาทิอเนกตฺถปฺปเภโท. ตถาเหส "เอวํ ชาเตน มจฺเจน กตฺตพฺพํ กุสลํ พหุนฺ"ติ ๑- เอวมาทีสุ อุปมายํ อาคโต. "เอวํ เต อภิกฺกมิตพฺพํ, เอวํ เต ปฏิกฺกมิตพฺพนฺ"ติ ๒- อาทีสุ อุปเทเส. "เอวเมตํ ภควา, เอวเมตํ สุคตา"ติ ๓- อาทีสุ สมฺปหํสเน. "เอวเมวํ ๔- ปนายํ วสลี ยสฺมึ วา ตสฺมึ วา ตสฺส มุณฺฑกสฺส สมณกสฺส วณฺณํ ภาสตี"ติ ๕- อาทีสุ ครหเณ. "เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุนฺ"ติ ๖- อาทีสุ วจนสมฺปฏิคฺคเห. ๗- "เอวํ พฺยาโข อหํ ภนฺเต ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามี"ติ ๘- อาทีสุ อากาเร. "เอหิ ตฺวํ มาณวก เยน สมโณ อานนฺโท เตนุปสงฺกม, อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ `สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ ฯเปฯ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี'ติ, เอวญฺจ วเทหิ `สาธุ กิร ภวํ