อุชุวิปจฺจนีกวาทาติ อีสกํปิ อปริหริตฺวา อุชุเมว วิวิธปจฺจนีกวาทา, อเนกวารํ วิรุทฺธวาทาเอว หุตฺวาติ อตฺโถ. อาจริเยน หิ รตนตฺตยสฺส อวณฺเณ ภาสิเต อนฺเตวาสี วณฺณํ ภาสติ, ปุน อิตโร อวณฺณํ, อิตโร วณฺณนฺติ เอวํ อาจริโย สาลผลเก วิสรุกฺขอาณึ อาโกฏยมาโน วิย ปุนปฺปุนํ รตนตฺตยสฺส อวณฺณํ ภาสติ. อนฺเตวาสี ๑- ปน สุวณฺณรชตมณิมยาย อาณิยา ตํ อาณึ ปฏิพาหยมาโน วิย ปุนปฺปุนํ รตนตฺตยสฺส วณฺณํ ภาสติ. เตน วุตฺตํ "อุชุวิปจฺจนีกวาทา"ติ.

ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสํฆญฺจาติ ภควนฺตญฺจ ภิกฺขุสํฆญฺจ ปจฺฉโต ทสฺสนํ อวิชหนฺตา อิริยาปถานุพนฺธเนน อนุพนฺธา ๒- โหนฺติ, สีสานุโลกิโน หุตฺวา อนุคฺคตา โหนฺตีติ อตฺโถ.

กสฺมา ปน ภควา ตํ อทฺธานํ ปฏิปนฺโน, กสฺมา จ สุปฺปิโย อนุพนฺโธ, กสฺมา จ โส รตนตฺตยสฺส อวณฺณํ ภาสตีติ? ภควา ตาว ตสฺมึ กาเล ราชคหปริวตฺตเกสุ อฏฺฐารสสุ มหาวิหาเรสุ อญฺญตรสฺมึ วสิตฺวา ปาโตว สรีรปฏิชคฺคนํ กตฺวา ภิกฺขาจารเวลายํ ภิกฺขุสํฆปริวุโต ราชคเห ปิณฺฑาย จรติ. โส ตํ ทิวสํ ภิกฺขุสํฆสฺส สุลภปิณฺฑปาตํ กตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ภิกฺขุสํฆํ ปตฺตจีวรํ คาหาเปตฺวา "นาฬนฺทํ คมิสฺสามี"ติ ราชคหโต นิกฺขมิตฺวา ตํ อทฺธานํ ปฏิปนฺโน. สุปฺปิโยปิ ตสฺมึ กาเล ราชคหปริวตฺตเก อญฺญตรสฺมึ ปริพฺพาชการาเม วสิตฺวา ปริพฺพาชกปริวุโต ราชคเห ภิกฺขาย ๓- จรติ. โสปิ ตํทิวสํ ปริพฺพาชกปริสาย สุลภภิกฺขํ, ๔- กตฺวา ภุตฺตปาตราโส ปริพฺพาชเก ปริพฺพาขชกปริกฺขารํ คาหาเปตฺวา "นาฬนฺทํ คมิสฺสามิจฺ "เจว ภควโต ตํ มคฺคํ ปฏิปนฺนภาวํ อชานนฺโตว อนุพนฺโธ. สเจ ปน ชาเนยฺย, นานุพนฺเธยฺย. โส อชานิตฺวาว คจฺฉนฺโต คีวํ อุกฺขิปิตฺวา โอโลกยมาโน ภควนฺตํ อทฺทส พุทฺธสิริยา โสภมานํ รตฺตกมฺพลปริกฺขิตฺตมิว ชงฺคมกนกคิริสิขรํ.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พรหมชาลสูตร”