อิทานิสฺส สุปฏิวิทิตภาวํ ทสฺเสตุํ "อยํ หี"ติ อาทิมาห. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยา จ อยํ ภควตา "ธาตุโส ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ. อตีตมฺปิ โข ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทึสุ สมึสุ, หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ ฯเปฯ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทึสุ สมึสุ, อนาคตมฺปิ โข ภิกฺขเว อทฺธานํ ฯเปฯ สํสนฺทิสฺสนฺติ, สเมสฺสนฺติ, เอตรหิปิ โข ภิกฺขเว ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ ฯเปฯ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตี"ติ ๒- เอวํ สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา, นานชฺฌาสยตา, นานาทิฏฺฐิกตา, นานกฺขนฺติตา, นานารุจิตา นาฬิยา มินนฺเตน วิย, ตุลาย ตุลยนฺเตน วิย จ นานาธมุตฺติกตญาเณน สพฺพญฺญุตญาเณน วิทิตา, สา ยาว สุปฏิวิทิตา. เทฺวปิ นาม สตฺตา เอกชฺฌาสยา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, เอกสฺมึ คนฺตุกาเม เอโก ฐาตุกาโม โหติ, เอกสฺมึ ปิวิตุกาเม เอโก ภุญฺชิตุกาโม. อิเมสุ จาปิ ทฺวีสุ อาจริยนฺเตวาสีสุ อยํ หิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก ฯเปฯ ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสํฆญฺจาติ. ตตฺถ อิติหเมติ อิติห อิเม, เอวํ อิเมติ อตฺโถ. เสสํ วุตฺตนยเมว.

[๔] อถโข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวาติ เอตฺถ วิทิตฺวาติ สพฺพญฺญุตญาเณน ชานิตฺวา. ภควา หิ กตฺถจิ มํสจกฺขุนา ทิสฺวา ชานาติ "อทฺทสา โข ภควา มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธํ คงฺคาย นทิยา โสเตน วุยฺหมานนฺ"ติ ๓- อาทีสุ วิย. กตฺถจิ ทิพฺพจกฺขุนา ทิสฺวา ชานาติ "อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน ตา เทวตาโย สหสฺสสฺเสว ปาฏลิคาเม