Lajjīti pāpajigucchanalakkhaṇāya lajjāya samannāgato. Dayāpannoti dayaṃ mettacittataṃ āpanno. Sabbapāṇabhūtahitānukampīti sabbe pāṇabhūte hitena anukampako, tāya dayāpannatāya sabbesaṃ pāṇabhūtānaṃ hitacittakoti attho. Viharatīti iriyati yāpeti pāleti, iti vā hi bhikkhaveti evaṃ vā bhikkhave. Vāsaddo upari "adinnādānaṃ pahāyā"ti ādīni apekkhitvā vikappattho vutto, evaṃ sabbattha purimaṃ vā pacchimaṃ vā apekkhitvā vikappabhāvo veditabbo.

Ayaṃ panettha saṅkhepo:- bhikkhave puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno evaṃ vadeyya "samaṇo gotamo pāṇaṃ na hanati na ghāteti na tattha samanuñño hoti, virato imasmā dussīlyā, aho vata re buddhaguṇā mahantā"ti, iti mahantaṃ ussāhaṃ katvā vaṇṇaṃ vattukāmopi appamattakaṃ oramattakaṃ ācārasīlamattakameva vakkhati. Upari asādhāraṇasabhāvaṃ nissāya guṇaṃ vattuṃ na sakkhissati. Na kevalañca puthujjanova, sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantopi paccekabuddhāpi na sakkontiyeva, tathāgatoyeva pana sakkoti, taṃ vo upari vakkhāmīti. Ayamettha sādhippāyā atthavaṇṇanā. Ito paraṃ pana anupubbameva vaṇṇayissāma.

Adinnādānaṃ pahāyāti ettha adinnassa ādānaṃ ādinnādānaṃ, parassa haraṇaṃ theyyaṃ, corikāti vuttaṃ hoti. Tattha adinnanti parapariggahitaṃ, yattha paro yathākāmakāritaṃ āpajjanto adaṇḍāraho anūpavajjo ca hoti, tasmiṃ parapariggahite parapariggahitasañañino tadādāyakaupakkamasamuṭṭhāpikā theyyacetanā adinnādānaṃ. Taṃ hīne parasantake appasāvajjaṃ, paṇīte mahāsāvajjaṃ. Kasmā? vatthupaṇītatāya. Vatthusamatte sati guṇādhikānaṃ santake vatthusmiṃ mahāsāvajjaṃ. Taṃ taṃ guṇādhikaṃ upādāya tato tato hīnaguṇassa santake vatthusmiṃ appasāvajjaṃ.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๑๕๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พรหมชาลสูตร”