[32-33] Uparivāradvayepi eseva nayo. Kevalaṃ hi ayaṃ vāro jātisatasahassānussaraṇavasena vutto. Itare dasacattālīsasaṃvaṭṭavivaṭṭakappānussaraṇavasena. Mandapañño hi titthiyo anekajātisatasahassamattaṃ anussarati, majjhimapañño dasa saṃvaṭṭavivaṭṭakappāni, tikkhapañño cattālīsaṃ, na tato uddhaṃ.

[34] Catutthavāre: takkayatīti takkī, takko vā assa atthīti takkī, takketvā vitakketvā diṭṭhigāhino etaṃ adhivacanaṃ. Vīmaṃsāya samannāgatoti vīmaṃSī. Vīmaṃsā nāma tulanā ruccanā khamanā. Yathā hi puriso yaṭṭhiyā udakaṃ vīmaṃsitvā vīmaṃsitvā otarati, evameva yo tulayitvā ruccitvā khamāpetvā diṭṭhiṃ

Takkapariyāhatanti takkena pariyāhataṃ, tena tena pariyāyena takketvāti attho. Vīmaṃsānucaritanti tāya vuttappakārāya vīmaṃsāya anucaritaṃ. Sayaṃ pāṭibhāṇanti attano paṭibhāṇamattasañjātaṃ. Evamāhāti sassatadiṭṭhiṃ gahetvā evaṃ vadati.

Tattha catubbidho takkī anussatiko, jātissaro, lābhī, suddhatakkikoti. Tattha yo "vessantaro nāma rājā ahosī"ti ādīni sutvā "tenahi yadi vessantarova bhagavā. Sassato attā"ti takkayanto diṭṭhiṃ gaṇhāti, ayaṃ anussatiko nāma dve tisso jātiyo saritvā "ahameva pubbe asukasmiṃ nāma ahosiṃ, tasmā sassato attā"ti takkayanto jātissaratakkiko nāma. Yo pana lābhitāya "yathā me idāni attā sukhito, atītepi evaṃ ahosi, anāgatepi bhavissatī"ti takkayitvā diṭṭhiṃ gaṇhāti, ayaṃ lābhitakkiko nāma. "evaṃ sati idaṃ hotī"ti takkamatteneva gaṇhanto pana suddhatakkiko nāma.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๑๙๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พรหมชาลสูตร”