Tesaṃ vedanāpaccayā taṇhāti ādīsu vedanāti chaphassāyatanasambhavā vedanā. Sā rūpataṇhādibhedāya taṇhāya upanissayakoṭiyā paccayo hoti. Tena vuttaṃ "tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā"ti. Sā pana catubbidhassa upādānassa upanissayakoṭiyā ceva sahajātakoṭiyā ca paccayo hoti. Tathā upādānaṃ bhavassa, bhavo jātiyā upanissayakoṭiyā paccayo hoti.

Jātīti cettha savikārā pañcakkhandhā daṭṭhabbā. Jātijarāmaraṇassa ceva sokādīnañca upanissayakoṭiyā paccayo hoti. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato pana paṭiccasamuppādakathā visuddhimagge vuttā, idha panassa paynomattameva veditabbaṃ.

Bhagavā hi vaṭṭakathaṃ kathento "purimā bhikkhave koṭi na paññāyati avijjāya, `ito pubbe avijjā nāhosi, atha pacchā sambhavī'ti evañcetaṃ bhikkhave vuccati, atha ca pana paññāyati `idappaccayā avijjā"ti evaṃ avijjāsīsena vā "purimā bhikkhave koṭi na paññāyati bhavataṇhāya .pe. `idappacyā Bhavataṇhā"ti evaṃ taṇhāsīsena vā "purimā bhikkhave koṭi na paññāyati bhavadiṭṭhiyā .pe. `idappaccayā Bhavadiṭṭhī"ti evaṃ diṭṭhisīsena vā kathesi. Idha pana diṭṭhisīsena kathento vedanārāgena uppajjamānā diṭṭhiyo kathetvā vedanāmūlakaṃ paṭiccasamuppādaṃ kathesi, tena idaṃ dasseti "evamete diṭṭhigatikā idaṃ dassanaṃ gahetvā tīsu bhavesu catūsu yonīsu pañcasu gatīsu sattasu viññāṇaṭṭhitīsu navasu sattāvāsesu ito ettha ito idhāti sandhāvantā saṃsarantā yante yuttagoṇo viya, thambhe upanibaddhakukkuro viya, vātena vippannaṭṭhanāvā viya ca vaṭṭadukkhameva anuparivattanti, vaṭṭadukkhato sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkontī"ti.

Vivaṭṭakathādivaṇṇanā