Atha kho āyasmā ānando "sve sannipāto, na kho pana metaṃ paṭirūpaṃ, yohaṃ sekkho samāno sannipātaṃ gaccheyyan"ti bahudeva rattiṃ kāyagatāya satiyā vītināmetvā rattiyā paccūsasamaye caṅkamā orohitvā vihāraṃ pavisitvā "nipajjissāmī"ti kāyaṃ āvaṭṭesi. Dve pādā bhūmito muttā, appattañca sīsaṃ bimbohanaṃ, etasmiṃ antare anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. Ayaṃ hi āyasmā caṅkamena bahi vītināmetvā visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto cintesi "nanu maṃ bhagavā etadavoca `katapuññosi tvaṃ ānanda, padhānamanuyuñja, khippaṃ hohisi anāsavo"ti. Buddhānañca kathādoso nāma natthi, mama pana accāraddhaṃ vīriyaṃ, tena me cittaṃ uddhaccāya saṃvattati, handāhaṃ vīriyasamathaṃ yojemī"ti caṅkamā orohitvā
@4 cha.Ma.i, āvajjesi 5 suttanta. 2/207 mahāparinibbānasutta 6 ka. viriyasamataṃ Pādadhovanaṭṭhāne ṭhatvā pāde dhovitvā vihāraṃ pavisitvā mañcake nisīditvā "thokaṃ vissamissāmī"ti kāyaṃ mañcake apanāmesi, dve pādā bhūmito muttā, sīsaṃ bimbohanaṃ asampattaṃ, etasmiṃ antare anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ. Catuiriyāpathavirahitaṃ therassa arahattaṃ. Tena "imasmiṃ sāsane anipanno anisinno aṭhito acaṅkamanto ko bhikkhu arahattaṃ patto"ti vutte "ānandatthero"ti vattuṃ vaṭṭati.
Atha therā bhikkhū dutiyadivase pañcamiyaṃ kāḷapakkhassa katabhattakiccā pattacīvaraṃ paṭisāmetavā dhammasabhāyaṃ sannipatiṃsu. Atha kho āyasmā ānando arahā samāno sannipātaṃ agamāsi. Kathaṃ agamāsi? "idānimhi sannipātamajjhaṃ pavisanāraho"ti haṭṭhatuṭṭhacitto ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā bandhanā muttatālapakkaṃ viya paṇḍukambale nikkhittajātimaṇi viya vigatabalāhake nabhe samuggatapuṇṇacando viya bālātapasamphassavikasitareṇupiñjaragabbhaṃ padumaṃ viya ca parisuddhena pariyodātena sappabhena sassirīkena ca mukhavarena attano arahattappattiṃ ārocayamāno viya agamāsi. Atha naṃ disvā āyasmato mahākassapassa etadahosi "sobhati vata bho arahattappatto ānando, sace satthā dhāreyya, addhā ajja ānandassa sādhukāraṃ dadeyya, handadānissāhaṃ satthārā dātabbaṃ sādhukāraṃ dadāmī"ti tikkhattuṃ sādhukāraṃ adāsi.