@5 Sī. sukatadukkatānaṃ 6 ka. anuyāyati Anugacchatītipi attho. Ubhayenāpi upeti upagacchatīti dasseti. Āpādīsupi eseva nayo. Indriyānīti manacchaṭṭhāni indriyāni. Saṃkamantīti ākāsaṃ pakkhandanti. Āsandipañcamāti nipannamañcena pañcamā, mañco ceva cattāro mañcapāde gahetvā ṭhitā cattāro purisā cāti attho. Yāvāḷāhanāti yāva susānā. Padānīti "ayaṃ evaṃ sīlavā ahosi, evaṃ dussīlo"ti ādinā nayena pavattāni guṇāguṇapadāni, sarīrameva vā ettha padānīti adhippetaṃ. Kāpotakānīti kapotavaṇṇāni, pārāvatapakkhavaṇṇānīti attho. Bhassantāti bhasmantā, ayameva vā pāli. Āhutiyoti yaṃ pahonakasakkārādibhedaṃ dinnadānaṃ, sabbantaṃ chārikāvasānameva hoti, na tato paraṃ phaladāyakaṃ hutvā gacchatīti attho. Dattupaññattanti dattūhi bālamanussehi paññattaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti:- bālehi abuddhīhi paññattamidaṃ dānaṃ, na paṇḍitehi, bālā denti, paṇḍitā gaṇhantīti dasseti.

Tattha pūraṇo "karoto na karīyati pāpan"ti vadanto kammaṃ paṭibāhati. Ajito "kāyassa bhedā ucchijjatī"ti vadanto vipākaṃ paṭibāhati. Makkhali "natthi hetū"ti vadanto ubhayampi paṭibāhati. Tattha kammaṃ paṭibāhantenāpi vipāko paṭibāhito hoti, vipākaṃ paṭibāhantenāpi kammaṃ paṭibāhitaṃ hoti. Iti sabbepete atthato ubhayapaṭibāhakā ahetukavādā ceva akiriyavādā ca natthikavādā ca honti.

Ye vā pana tesaṃ laddhiṃ gahetvā rattiṭṭhāne divāṭṭhāne nisinnā sajjhāyanti vīmaṃsanti, tesaṃ "karato na karīyati pāpaṃ, natthi hetu natthi paccayo, mato ucchijjatī"ti tasmiṃ ārammaṇe micchāsati santiṭṭhati, cittañca ekaggaṃ hoti, javanāni javanti, paṭhamajavane satekicchā honti, tathā dutiyādīsu, sattame buddhānampi atekicchā anivattino ariṭṭhakaṇṭakasadisā. Tattha koci ekaṃ dassanaṃ okkamati, koci dve, koci tīṇipi, ekasmiṃ okkantepi, dvīsu tīsu okkantesupi niyatamicchādiṭṭhiko ca hoti, patto saggamaggāvaraṇañceva mokkhamaggāvaraṇañca,

Abhabbo tassa bhavassa anantaraṃpi saggaṃ gantuṃ, pageva mokkhaṃ. Vaṭṭakhāṇuko nāmesa satto paṭhavīgopako, yebhuyyena evarūpassa bhavato vuṭṭhānaṃ nāma natthi.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๒๗๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สามัญญผลสูตร”