[212] Na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvaratoti yāni asaṃvaramūlakāni bhayāni uppajjanti, tesu yaṃ idaṃ bhayaṃ sīlasaṃvarato bhaveyya, taṃ kutoci ekasaṃvaratopi na samanupassati. Kasmā? saṃvarato asaṃvaramūlakassa bhayassa abhāvā. Muddhābhisittoti yathāvidhānavihitena khattiyābhisekena muddhani avasitto. Yadidaṃ paccatthikatoti yaṃ kutoci ekapaccatthikatopi bhayaṃ bhaveyya, taṃ na samanupassati. Kasmā? yasmā nihatapaccāmitto. Ajjhattanti niyakajjhattaṃ, attano santāneti attho. Anavajjasukhanti anavajjaṃ aninditaṃ kusalaṃ. Sīlapadaṭṭhānehi avippaṭisārapāmujjapītipassaddhidhammehi pariggahitaṃ kāyikacetasikasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho mahārāja bhikkhu sīlasampanno nāma hotīti evaṃ nirantaraṃ vitthāretvā dassitena tividhena sīlena samannāgato bhikkhu sīlasampanno nāma hotīti sīlakathaṃ niṭṭhāpesi.
Indriyasaṃvarakathā
[213] Indriyesu guttadvārabhājanīye cakkhunā rūpanti ayaṃ cakkhusaddo katthaci buddhacakkhumhi vattati, yathāha "buddhacakkhunā lokaṃ volokesī"ti katthaci sabbaññutañāṇasaṅkhāte samantacakkhumhi, yathāha:- "tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha pāsādamāruyha samantacakkhū"ti katthaci dhammacakkhumhi, "virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādī"ti hi ettha ariyamaggattayapaññā. "cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃudapādī"ti ettha pubbenivāsādiñāṇaṃ paññācakkhūti vuccati, "dibbena cakkhunā"ti āgataṭṭhānesu dibbacakkhumhi vattati. "cakkhuñca paṭicca rūpe cā"ti ettha pasādacakkhumhi vattati. Idha panāyaṃ pasādacakkhuvohārena cakkhuviññāṇe vattati, tasmā