[231] Tatiyajjhānasukhupamāyaṃ uppalāni ettha santīti uppalinī. Sesapadadvayepeseva nayo. Ettha ca setarattanīluppalesu yaṃkiñci uppalaṃ uppalameva, ūnakasatapattaṃ puṇḍarikaṃ, satapattaṃ padumaṃ. Pattaniyamaṃ vā vināpi setaṃ padumaṃ, rattaṃ puṇḍarikanti ayamettha vinicchayo. Udakānuggatānīti udakato na uggatāni. Antonimuggaposinīti udakatalassa anto nimuggāniyeva hutvā posinti vaḍḍhantīti attho. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.

Catutthajjhānakathā

[232-233] Catutthajjhānasukhupamāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātenāti ettha nirupakkilesaṭṭhena parisuddhaṃ, pabhassaraṭṭhena pariyodātanti veditabbaṃ. Odātena vatthenāti idaṃ utupharaṇatthaṃ vuttaṃ. Kiliṭṭhavatthena hi utupharaṇaṃ na hoti, taṃkhaṇaṃ dhotaparisuddhena utupharaṇaṃ balavaṃ hoti. Imissā hi upamāya vatthaṃ viya karajakāyo, utupharaṇaṃ viya catutjjhānasukhaṃ. Tasmā, yathā sunhātassa purisassa parisuddhaṃ vatthaṃ sasīsaṃ pārupitvā, nisinnassa sarīrato utu sabbameva vatthaṃ pharati, na koci vatthassa aphuṭokāso hoti, evaṃ catutthajjhānasukhena bhikkhuno karajakāyassa na koci okāso aphuṭo hotīti evamettha attho daṭṭhabbo. Imesaṃ pana catunnaṃ jhānānaṃ anupadavaṇṇanā ca bhāvanānayo ca visuddhimagge vuttoti idha na vitthārito.

Ettāvatā cesa rūpajjhānalābhī yeva na arūpajjhānalābhīti veditabbo. Na hi aṭṭhasu samāpattīsu cuddasahākārehi vasibhāvaṃ vinā upari abhiññādhigamo hoti. pāliyaṃ pana rūpajjhānāniyeva āgatāni, arūpajjhānāni āharitvā kathetabbāni.