"paravajjānupassissa niccaṃ ujjhānasaññino

āsavā tassa vaḍḍhanti ārā so āsavakkhayā"ti ettha nibbānaṃ. "āsavānaṃ khayo vayo bhedo aniccatā antaradhānan"ti ettha bhaṅgo. Idha pana nibbānaṃ adhippetaṃ, arahattamaggopi vaṭṭatiyeva.

Cittaṃ abhinīharatīti vipassanācittaṃ tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti. So idaṃ dukkhantiādīsu "ettakaṃ dukkhaṃ, na ito bhiyyo"ti sabbaṃpi dukkhasaccaṃ sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho. Tassa ca dukkhas nibbattikaṃ taṇhaṃ "ayaṃ dukkhasamudayo"ti, tadubhayaṃpi yaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhati, tantesaṃ appavattiṃ nibbānaṃ "ayaṃ dukkhanirodho"ti, tassa ca sampāpakaṃ ariyamaggaṃ "ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadā"ti sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho.

Evaṃ sarūpato saccāni dassetvā puna kilesavasena pariyāyato dassento "ime āsavā"tiādimāha. Tassa evaṃ jānato evaṃ passatoti tassa bhikkhuno evaṃ jānantassa evaṃ passantassa, saha vipassanāya koṭippattaṃ maggaṃ kathesi. Kāmāsavāti kāmāsavato. "vimuccatī"ti iminā maggakkhaṇaṃ dasseti. Vimuttasminti iminā phalakkhaṇaṃ. Vimuttamiti ñāṇaṃ hotīti iminā paccavekkhaṇañāṇaṃ. Khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmiṃ. Tena hi ñāṇena khīṇāsavo paccavekkhanto "khīṇā jātī"tiādīni pajānāti.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๓๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สามัญญผลสูตร”