[281-282] Idāni bhagavā sācariyakassa ambaṭṭhassa vijjācaraṇasampadāya apāyamukhampi appattabhāvaṃ dassetuṃ "taṃ kiṃ maññasi ambaṭṭhā"ti ādimāha. Taṃ uttānatthameva. Attanā āpāyikopi aparipūramānoti attanā vijjācaraṇasampadāya āpāyikenāpi aparipūramānena.

Pubbakaisibhāvānuyogavaṇṇanā

[283] Dattikanti dinnakaṃ. Sammukhībhāvaṃpī na dadātīti kasmā na dadāti? so kira sammukhāvaṭṭaniṃ nāma vijjaṃ jānāti. Yadā rājā mahārahena alaṅkārena alaṅkato hoti, tadā rañño samīpe ṭhatvā tasla alaṅkārassa nāmaṃ gaṇhāti. Tassa rājā nāme gahite "na demī"ti vattuṃ na sakkoti. Datvā puna chaṇadivase "alaṅkāraṃ āharathā"ti vatvā "natthi deva tumhehi brāhmaṇassa dinno"ti vutto "kasmā me dinno"ti pucchi. Te amaccā "so brāhmaṇo sammukhā āvaṭṭanimāyaṃ jānāti. Tāya tumhe āvaṭṭetvā gahetvā gacchatī"ti āhaṃsu. Apare raññā saha tassa atisahāyabhāvaṃ asahantā āhaṃsu "deva etassa brāhmaṇassa sarīre saṅkhaphalitakuṭṭhaṃ nāma atthi, tumhe etaṃ disvāva āliṅgatha parāmasatha, idaṃ ca kuṭṭhaṃ nāma kāyasaṃsaggavasena anugacchati, mā evaṃ karothā"ti. Tato paṭṭhāya tassa rājā sammukhībhāvaṃ na deti.

Yasmā pana so brāhmaṇo paṇḍito khattavijjāya kusalo, tena saha mantetvā katakammaṃ nāma na virujjhati. Tasmā sāṇipākārassa anto ṭhatvā bahi ṭhitena tena saddhiṃ manteti. Taṃ sandhāya vuttaṃ "tirodussantena mantetī"ti. Tattha tirodussantenāti tirodussaantena. Ayameva vā pāṭho. Dhammikanti anavajjaṃ. Payātanti abhiharitvā dinnaṃ. Kathaṃ tassa rājāti yassa rañño brāhmaṇo īdisaṃ bhikkhaṃ paṭiggaṇheyya, kathaṃ tassa brāhmaṇassa so rājā sammukhībhāvaṃpi na dadeyya. Ayaṃ pana adinnakaṃ māyāya gaṇhāti, tenassa sammukhībhāvaṃ rājā na detīti niṭṭhamettha gantabbanti ayametthādhippāyo. "idaṃ pana kāraṇaṃ

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๔๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อัมพัฏฐสูตร”