[318] Katamaṃ pana taṃ brāhmaṇāti kasmā āha? bhagavā kira Cintesi "brāhmaṇā brāhmaṇasamaye pañcasīlāni `sīlan'ti paññāpenti, vedattayauggahaṇapaññaṃ `paññā'ti" paññāpenti. Uparivisesaṃ na jānanti, yannūnāhaṃ brāhmaṇassa uttarivasesabhūtaṃ maggasīlaṃ, phalasīlaṃ, maggapaññaṃ, phalapaññañca dassetvā arahattakūṭena desanaṃ niṭṭhāpeyyanti. Atha naṃ kathetukamyatāya pucchanto "katamaṃ pana taṃ brāhmaṇa sīlaṃ, katamā sā paññā"ti āha. Atha brāhmaṇo "mayā sakasamayavasena pañho vissajjito. Samaṇo pana maṃ gotamo puna nivattitvā pucchati, idānissāhaṃ cittaṃ paritosetvā vissajjituṃ sakkuṇeyyaṃ vā na vā, sace na sakkhissaṃ, paṭhamaṃ uppannāpi me lajjā bhijjissati. Asakkontassa pana `na sakkomī'ti vacane doso natthī"ti puna nivattitvā bhagavatoyeva bhāraṃ karonto "ettakaparamāva mayan"tiādimāha. Tattha ettakaparamāti ettakaṃ sīlapaññāṇanti vacanameva paramaṃ amhākaṃ, te mayaṃ ettakaparamā, ito paraṃ etassa bhāsitassa atthaṃ na jānāmāti attho.

Athassa bhagavā sīlapaññāya mūlabhūtassa tathāgatassa uppādato pabhūti sīlapaññāṇaṃ dassetuṃ "idha brāhmaṇa tathāgato"tiādimāha. tassattho sāmaññaphale vuttanayeneva veditabbo, ayaṃ pana viseso:- idha tividhaṃpi sīlaṃ "idaṃpissa hoti sīlasmin"ti evaṃ sīlamicceva niyyātitaṃ, paṭhamajjhānādīni cattāri jhānāni atthato paññāsampadā. Evaṃ paññāvasena pana aniyyātetvā vipassanāpaññāya padaṭṭhānabhāvamattena dassetvā vipassanāpaññāto paṭṭhāya paññā niyyātitāti.

Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanākathā