Paṭivasatīti nivāsaphāsutāya vasati. Athekadivasaṃ bhagavā paccūsasamaye sabbaññutañāṇaṃ pattharitvā lokaṃ pariggaṇhanto ñāṇajālassa antogataṃ paribbājakaṃ disvā "ayaṃ poṭṭhapādo mayhaṃ ñāṇajāle paññāyati, kiṃ nukho bhavissatī"ti upaparikkhanto addasa "ahaṃ ajja tattha gamissāmi, atha maṃ poṭṭhapādo nirodhañca nirodhavuṭṭhānañca pucchissati, tassāhaṃ sabbabuddhānaṃ ñāṇena saṃsanditvā tadubhayaṃ kathessāmi, atha so katipāhaccayena cittaṃ hatthisāriputtaṃ gahetvā mama santikaṃ āgamissati, tesamahaṃ dhammaṃ desessāmi, desanāvasāne poṭṭhapādo maṃ saraṇaṃ gamissati, citto hatthisāriputto mama santike pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇissatī"ti. Tato pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā surattadupaṭṭaṃ nivāsetvā vijjulatāsadisaṃ kāyabandhanaṃ bandhitvā yugandharapabbataṃ parikkhipitvā ṭhitamahāmeghaṃ viya meghavaṇṇaṃ paṃsukūlaṃ ekaṃsavaragataṃ katvā paccagghaṃ selamayapattaṃ vāmaaṃsakūṭe laggetvā sāvatthiyaṃ piṇḍāya pavisissāmīti sīho viya himavantapādā vihārā nikkhami. Imamatthaṃ sandhāya "athakho bhagavā"ti ādi vuttaṃ.

[407] Etadahosīti nagadvārasamīpaṃ gantvā attano rucivasena suriyaṃ oloketvā atippagabhāvameva disvā etaṃ ahosi. Yannūnāhanti saṃsayaparidīpano viya nipāto, buddhānañca saṃsayo nāma natthi, "idaṃ karissāma, idaṃ na karissāma, imassa dhammaṃ desessāma, imassa dhammaṃ na desessāmā"ti evaṃ parivitakkapubbabhāgo panesa buddhānaṃ labbhati. Tenāha "yannūnāhan"ti, yadi panāhanti attho.

[408] Unnādiniyāti uccaṃ nadamānāya, evaṃ nadamānāya cassā uddhaṃ gamanavasena ucco disāsu patthaṭavasena mahāsaddoti uccāsaddamahāsaddāya, tesaṃ hi paribbājakānaṃ pātova vuṭṭhāya kattabbaṃ nāma cetiyavattaṃ vā bodhivattaṃ vā ācariyupajjhāyavattaṃ vā yonisomanasikāro vā natthi. Tena te pātova vuṭṭhāya bālātape nisinnā "imassa hattho sobhaṇo, imassa pādo"ti evaṃ aññamaññassa hatthapādādīni vā ārabbha itthīpurisadārakadārikādīnaṃ vaṇṇe vā aññaṃ vā kāmassādabhavassādādivatthuṃ ārabbha kathaṃ samuṭṭhāpetvā anupubbena