Tattha iddhipāṭihāriyena anusāsanīpāṭihāriyaṃ mahāmoggallānassāciṇṇaṃ, ādesanāpāṭihāriyena anussānīpāṭihāriyaṃ dhammasenāpatissa. Devadatte saṃghaṃ bhinditvā pañcabhikkhusatāni gahetvā gayāsīse buddhalīḷāya tesaṃ dhammaṃ desente hi bhagavatā pesitesu dvīsu aggasāvakesu dhammasenāpati tesaṃ cittavāraṃ ñatvā dhammaṃ desesi, therassa dhammadesanaṃ sutvā pañcasatā bhikkhū sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu. Atha nesaṃ mahāmoggallāno vikubbanaṃ dassetvā dassetvā dhammaṃ desesi, taṃ sutvā sabbe arahattaphale patiṭṭhahiṃsu. Atha dvepi mahānāgā pañcabhikkhusatāni gahetvā vehāsaṃ abbhuggantvā veḷuvanamevāgamiṃsu. Anusāsanīpāṭihāriyaṃ pana buddhānaṃ satataṃ dhammadesanā, tesu iddhipāṭihāriyaādesanāpāṭihāriyāni saupārambhāni sadosāni, addhānaṃ na tiṭṭhanti, addhānaṃ atiṭṭhanato na niyyanti. Anusāsanīpāṭihāriyaṃyeva anupārambhaṃ niddosaṃ, addhānaṃ tiṭṭhati, addhānaṃ tiṭṭhanato niyyati. Tasmā bhagavā iddhipāṭihāriyañca ādesanāpāṭihāriyañca garahati, anusāsanīpāṭihāriyameva pasaṃsati.

Bhūtanirodhapariyesakabhikkhuvatthuvaṇṇanā

[487] Bhūtapubbanti idaṃ kasmā bhagavatā āraddhaṃ? iddhipāṭihāriya- ādesanāpāṭihāriyānaṃ aniyyānikabhāvadassanatthaṃ, anusāsanīpāṭihāriyasseva ca niyyānikabhāvadassanatthaṃ. Apica sabbabuddhānaṃ mahābhūtapariyesako nāmeko bhikkhu hotiyeva. Yo mahābhūte pariyesanto yāva brahmalokā vicaritvā vissajjotāraṃ alabhitvā āgamma buddhameva pucchitvā nikkaṅkho hoti. Kasmā buddhānaṃ mahantabhāvappakāsanatthaṃ, idañca kāraṇaṃ paṭicchannaṃ, atha naṃ vivaṭaṃ katvā dassentopi bhagavā "bhūtapubban"ti ādimāha.

Tattha kattha mukhoti kismiṃ ṭhāne kiṃ āgamma kiṃ pattassa te anavasesā appavattivasena nirujjhanti. Mahābhūtakathā panesā sabbākārena visuddhimagge vuttā, tasmā sā tatova gahetabbā.

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๕๔๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. เกวัฏฏสูตร”