@4 dī., mahā. 10/377/251 5 khu. dhammapada. 25/53/26 6 cha.Ma. sānan"ti

@7 Sī. onahā 8 cha.Ma. onaddhā Cittagelaññasaṅkhātena byāpajjena abyāpajjo. Uddhaccakukkuccābhāvato uddhaccakukkuccādīhi saṅkilesehi asaṅkiliṭṭhacitto suparisuddhamānaso. Vicikicchāya abhāvato cittaṃ vase vatteti. Yathā ca brāhmaṇā cittagatikā honti, cittassa vase vattanti, na tādisoti vasavattī.

[552] Idha kho panāti idha brahmalokamagge. Āsīditvāti amaggameva "maggo"ti upagantvā. Saṃsīdantīti "samatalan"ti saññāya paṅkaṃ otiṇṇā viya anupavisanti. Saṃsīditvā visattaṃ pāpuṇantīti evaṃ paṅke viya saṃsīditvā visādaṃ aṅgamaṅgasambhañjanaṃ pāpuṇanti. Sukhataraṃ maññe tarantīti marīcikāya vañcitvā "kākapeyyā nadī"ti saññāya "tarissāmā"ti hatthehi ca pādehi ca vāyamānā sukhataraṇaṃ maññe taranti. Tasmā yathā te hatthapādādīnaṃ sambhañjanaṃ paribhañjanaṃ, evaṃ apāyesu sambhañjanaṃ paribhañjanaṃ pāpuṇanti. Idheva ca sukhaṃ vā sātaṃ vā na labhanti. Tasmā idantevijjānaṃ brāhmaṇānanti tasmā idaṃ brahmasahabyatāya maggadīpakaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ. Tevijjāiriṇanti tevijjāaraññaṃ, iriṇanti hi agāmakaṃ mahāaraññaṃ vuccati. Tevijjāvivananti pupphaphalehi anupabhogarukkhehi sañchannaṃ nirudakaṃ araññaṃ. Yattha maggato okkamitvā parivattituṃpi na sakkā hoti, taṃ sandhāyāha "tevijjāvivanantipi vuccatī"ti. Tevijjābyasananti tevijjānaṃ pañcavidhabyasanasadisametaṃ. Yathā hi ñātirogabhogadiṭṭhisīlabyasanaṃ pattassa sukhaṃ nāma natthi, evaṃ tevijjānaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ āgamma sukhaṃ nāma natthīti dasseti.

[554] Jātasaṃvaḍḍhoti jāto ca vaḍḍhito ca. Yo hi kevalaṃ tattha jātova hoti, aññattha vaḍḍhito, tassa sāmantā gāmamaggā na sabbaso paccakkhā honti, tasmā jātasaṃvaḍḍhoti āha. Jātasaṃvaḍḍhopi yo ciraṃ nikkhanto, tassāpi na sabbaso paccakkhā honti, tasmā "tāvadeva avasatan"ti āha, taṃkhaṇameva nikkhantanti attho. Dandhāyitattanti "ayaṃ nukho maggo, ayaṃ nu kho no"ti kaṅkhāvasena cirāyitattaṃ. Vitthāyitattanti yathā sukhumaṃ atthajātaṃ sahasā

เล่มที่ ๙ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค๕๖๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๓. เตวิชชสูตร”