[๑๖๒] กตมํ ปน ตํ โภ โคตม จรณํ กตมา สา วิชฺชาติ ฯ น โข อมฺพฏฺฐ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ชาติวาโท วา วุจฺจติ โคตฺตวาโท วา วุจฺจติ มานวาโท วา วุจฺจติ อรหสิ วา มํ ตฺวํ น วา มํ ตฺวํ อรหสีติ ยตฺถ โข อมฺพฏฺฐ อาวาโห วา โหติ วิวาโห วา โหติ อาวาหวิวาโห วา โหติ เอตฺเถตํ วุจฺจติ ชาติวาโท วา อิติปิ โคตฺตวาโท วา อิติปิ มานวาโท วา อิติปิ อรหสิ วา มํ ตฺวํ น วา มํ ตฺวํ อรหสีติ เย หิ เกจิ อมฺพฏฺฐ ชาติวาทวินิพทฺธา วา โคตฺตวาทวินิพทฺธา วา มานวาทวินิพทฺธา วา อาวาหวิวาหวินิพทฺธา วา อารกา เต อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ปหาย โข อมฺพฏฺฐ ชาติวาทวินิพทฺธญฺจ โคตฺตวาทวินิพทฺธญฺจ มานวาทวินิพทฺธญฺจ อาวาหวิวาหวินิพทฺธญฺจ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สจฺฉิกิริยา โหตีติ ฯ

[๑๖๓] กตมํ ปน ตํ โภ โคตม จรณํ กตมา สา วิชฺชาติ ฯ อิธ อมฺพฏฺฐ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฯเปฯ (ยถา สามญฺญผเล ๑ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ) ฯเปฯ เอวํ โข อมฺพฏฺฐ ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ ฯเปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ อิทํปิสฺส โหติ จรณสฺมึ ฯเปฯ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา ทุติยํ ฌานํ ตติยํ ฌานํ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯ อิทํปิสฺส โหติ จรณสฺมึ ฯ อิทํปิ โข ตํ อมฺพฏฺฐ จรณํ ฯ #๑ สี. สามญฺญผลํ ฯ ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ ฯเปฯ อิทํปิสฺส โหติ วิชฺชาย ฯเปฯ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ ฯ อิทํปิสฺส โหติ วิชฺชาย ฯ อยํ โข สา อมฺพฏฺฐ วิชฺชา ฯ อยํ วุจฺจติ อมฺพฏฺฐ วิชฺชาสมฺปนฺโน อิติปิ จรณสมฺปนฺโน อิติปิ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน อิติปิ ฯ อิมาย จ อมฺพฏฺฐ วิชฺชาสมฺปทาย จรณสมฺปทาย อญฺญา วิชฺชาสมฺปทา จรณสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ ฯ อิมาย โข อมฺพฏฺฐ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ ฯ กตมานิ จตฺตาริ ฯ อิธ อมฺพฏฺฐ เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมํเยว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภูณมาโน ขาริวิวิธมาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหติ ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามีติ ฯ โส อญฺญทตฺถุํ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ ฯ อิมาย โข อมฺพฏฺฐ% อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ปฐมํ อปายมุขํ ภวติ ฯ