ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
— ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. ฉบับต่าง ๆ ของพระไตรปิฎก

ทำความเข้าใจก่อนอ่าน

ฉบับต่าง ๆ ของพระไตรปิฎก

ฉบับหนึ่ง ๆ ไม่ใช่คัมภีร์คนละเล่ม ทุกฉบับมาจากการสังคายนาสายเดียวกัน สิ่งที่ต่างคือภาษาที่ใช้ การชำระต้นฉบับ สำนวนแปล และเลขที่ใช้อ้างถึงข้อความ

ถ้าเปิดฉบับสองฉบับแล้วเลขข้อไม่ตรงกัน ไม่ได้แปลว่าฉบับใดฉบับหนึ่งผิด — แต่ละฉบับแบ่งข้อด้วยการชำระของตนเอง

อ่านบนเว็บนี้ได้ ๓ ฉบับ

ทั้งสามฉบับอยู่ในสายเดียวกัน คือ ฉบับสยามรัฐ กับคำแปลของมัน จึงใช้ เลขเล่มและเลขข้อชุดเดียวกัน กดสลับฉบับที่หัวข้อไหนก็ตาม จะได้ข้อความตำแหน่งเดียวกันเสมอ

  • ภาษาไทย ฉบับหลวงปุ่มในหน้าหัวข้อเขียนว่า “ฉบับหลวง”

    คำแปลภาษาไทยของฉบับสยามรัฐ จัดแปลโดยกรมการศาสนา เป็นฉบับที่คนไทยอ้างถึงบ่อยที่สุด

    สำนวนแปลค่อนข้างตรงตัวตามบาลี

  • บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐปุ่มในหน้าหัวข้อเขียนว่า “บาลีอักษรไทย”

    ต้นฉบับบาลี ชำระและพิมพ์ครบ ๔๕ เล่มในรัชกาลที่ ๗ เป็นฉบับบาลีมาตรฐานของไทย

    เลขเล่มและเลขข้อของฉบับนี้ คือเลขที่ใช้อ้างอิงกันทั่วไป

  • บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐปุ่มในหน้าหัวข้อเขียนว่า “PALI ROMAN”

    ตัวบทเดียวกับฉบับสยามรัฐ ถอดจากอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน

    สำหรับผู้อ่านบาลีที่คุ้นอักษรโรมัน หรือเทียบกับฉบับสากล

ตัวบททั้งสามฉบับหมดอายุลิขสิทธิ์แล้ว จึงเก็บไว้อ่านบนเว็บนี้ได้ และทุกหน้าระบุที่มากลับไปยัง 84000.org เสมอ ดูรายละเอียดได้ที่ แหล่งที่มาของเนื้อหา

ทำไมเลขข้อของแต่ละฉบับไม่ตรงกัน

การชำระพระไตรปิฎกแต่ละครั้งไม่ได้ตรวจแค่ตัวสะกด แต่ตัดสินด้วยว่าข้อความช่วงไหนควรนับเป็น “ข้อ” เดียวกัน ฉบับที่ชำระคนละครั้งจึงแบ่งข้อไม่เท่ากัน และเลขหน้าก็ยิ่งต่างกันไปอีก เพราะขึ้นกับการจัดหน้าของแต่ละสำนักพิมพ์

ฉบับสยามรัฐกับฉบับหลวงใช้เลขชุดเดียวกัน เพราะฉบับหลวงคือคำแปลของสยามรัฐ ส่วน ฉบับมหาจุฬาฯ ชำระขึ้นใหม่ เมื่อเทียบกันแล้ว เลขข้อของสองฉบับนี้ตรงกันไม่ถึงครึ่ง ฉบับมหามกุฏฯ ๙๑ เล่มนั้นตรงกันเกือบทั้งหมด เพราะยึดเลขข้อของชุด ๔๕ เล่มไว้

เวลาอ้างอิงข้ามฉบับ จึงควรบอก ชื่อคัมภีร์และชื่อพระสูตร กำกับไว้ด้วย อย่าอ้างด้วยเลขข้ออย่างเดียว ลิงก์ที่เว็บนี้ส่งไปยังฉบับมหาจุฬาฯ ใช้ “ลำดับ” ของฉบับนั้นเอง ไม่ใช่เลขข้อของฉบับหลวง ตัวเลขที่เห็นบนปลายทางจึงไม่ใช่ตัวเลขเดียวกับที่ออกเดินทางไป

ฉบับที่เว็บนี้ลิงก์ออกไป

ท้ายหน้าหัวข้อทุกหน้ามีแถว “เปิดที่ต้นทาง” ซึ่งพาไปยังฉบับที่เว็บนี้ไม่ได้เก็บตัวบทไว้ ตำแหน่งถูกคำนวณให้ตรงหัวข้อที่กำลังอ่านอยู่แล้ว

  • ฉบับมหาจุฬาฯ (มจร.)

    มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยชำระต้นฉบับบาลีขึ้นใหม่โดยเทียบกับฉบับอื่นหลายฉบับ แล้วแปลเป็นไทยเสร็จใน พ.ศ. ๒๕๓๙ สำนวนใหม่กว่าและอ่านง่ายกว่าฉบับหลวง มีเชิงอรรถและหัวข้อย่อยช่วยอ่าน

  • อรรถกถาแปลภาษาไทย

    คำอธิบายพระไตรปิฎกที่พระอรรถกถาจารย์รจนาไว้ ฉบับแปลไทยเป็นงานของผู้แปลและสำนักพิมพ์ในปัจจุบัน

  • อรรถกถาบาลี

    ต้นฉบับบาลีของอรรถกถา ทั้งอักษรไทยและอักษรโรมัน ค้นหาบนเว็บนี้ได้ แต่ไม่แสดงใต้หัวข้อ เพราะเก็บไว้เป็นรายเล่ม ไม่ใช่รายหัวข้อ การนำมาวางใต้หัวข้อเดียวจะทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นคำอธิบายของหัวข้อนั้น

ที่ไม่เก็บไว้ เพราะยังเป็นงานมีลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ของผู้แปล และของสำนักพิมพ์ ส่วน 84000.org เป็นผู้เผยแพร่ ไม่ใช่เจ้าของสิทธิ์ การลิงก์ไปอ่านที่ต้นทางจึงเป็นทางที่ถูกต้อง

ฉบับอื่นที่อาจได้ยินชื่อ

  • ฉบับ จปร. (ร.ศ. ๑๑๒)

    บาลีอักษรไทย ๓๙ เล่ม ในรัชกาลที่ ๕ เป็นพระไตรปิฎกชุดแรกของโลกที่พิมพ์เป็นเล่มหนังสือ ยังไม่ครบทั้งชุด

  • ฉบับมหามกุฏฯ (มมร.)

    พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถาแปลไทย ๙๑ เล่ม ใช้เลขข้อชุดเดียวกับ ๔๕ เล่ม จึงเทียบกับฉบับหลวงได้เกือบทุกข้อ

  • ฉบับฉัฏฐสังคายนา

    ฉบับบาลีจากการสังคายนาครั้งที่ ๖ ที่พม่า เผยแพร่ด้วยอักษรพม่าและอักษรโรมัน เป็นฐานของฐานข้อมูลบาลีสากลหลายแห่ง

  • ฉบับสมาคมบาลีปกรณ์ (PTS)

    ฉบับบาลีอักษรโรมันที่งานวิชาการตะวันตกอ้างถึง ใช้เลขหน้าของตัวเองในการอ้างอิง

แนะนำลำดับการอ่านเปิด 84000.org