พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
คำนิยาม
[258] อินทรีย์ 5 (ธรรมที่เป็นใหญ่ในกิจของตน - Indriya: controlling faculty)
1. สัทธา (ความเชื่อ - Saddhā: confidence)
2. วิริยะ (ความเพียร - Viriya: energy; effort)
3. สติ (ความระลึกได้ - Sati: mindfulness)
4. สมาธิ (ความตั้งจิตมั่น - Samādhi: concentration)
5. ปัญญา (ความรู้ทั่วชัด - Paññā: wisdom; understanding)
หมวดธรรมนี้เรียกอย่างหนึ่งว่า พละ 5 ที่เรียกว่า พละ เพราะความหมายว่า เป็นพลัง ทำให้เกิดความมั่นคง ซึ่งความไร้ศรัทธาเป็นต้น แต่ละอย่างจะเข้าครอบงำไม่ได้
ส่วนที่เรียกว่า อินทรีย์ เพราะความหมายว่า เป็นใหญ่ในการกระทำหน้าที่แต่ละอย่างๆ ของตน คือเป็นเจ้าการในการครอบงำเสียซึ่งความไร้ศรัทธา ความเกียจคร้าน ความประมาท ความฟุ้งซ่าน และความหลงตามลำดับ
ดู [228] พละ 5.
| S.V.191-204; 235-237; Ps.II.1-29. | สํ.ม. 19/843-900/256-271; 1061-1069/310-312; ขุ.ปฏิ. 31/423-463/300-344. |
ที่มา: พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม โดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ — กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔ เผยแพร่ที่ 84000.org · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที