พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
คำนิยาม
[328] วิปัสสนูปกิเลส 10 (อุปกิเลสแห่งวิปัสสนา, ธรรมารมณ์ที่เกิดแก่ผู้ได้ตรุณวิปัสสนา หรือวิปัสสนาอ่อนๆ ทำให้เข้าใจผิดว่าตนบรรลุมรรคผลแล้ว เป็นเหตุขัดขวางให้ไม่ก้าวหน้าต่อไปในวิปัสสนาญาณ - Vipassanūpakilesa: imperfections or defilements of insight)
1. โอภาส (แสงสว่าง - Obhāsa: illumination; luminous aura)
2. ญาณ (ความหยั่งรู้ - Ñāṇa: knowledge)
3. ปีติ (ความอิ่มใจ - Pīti: rapture; unprecedented joy)
4. ปัสสัทธิ (ความสงบเย็น - Passaddhi: tranquillity)
5. สุข (ความสุขสบายใจ - Sukha: bliss; pleasure)
6. อธิโมกข์ (ความน้อมใจเชื่อ, ศรัทธาแก่กล้า, ความปลงใจ - Adhimokkha: fervour; assurance; resolution)
7. ปัคคาหะ (ความเพียรที่พอดี - Paggāha: exertion; well-exerted energy)
8. อุปัฏฐาน (สติแก่กล้า, สติชัด - Upaṭṭhāna: established mindfulness)
9. อุเบกขา (ความมีจิตเป็นกลาง - Upekkhā: equanimity)
10. นิกันติ (ความพอใจ, ติดใจ - Nikanti: delight)
ดู [285] วิสุทฺธิ 7 โดยเฉพาะข้อ 5 คือ มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ
| Vism.633. | วิสุทฺธิ. 3/267. |
ที่มา: พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม โดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ — กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔ เผยแพร่ที่ 84000.org · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที