สัญญา ๑๐
Saññā
ความกำหนดหมาย, แนวความคิดความเข้าใจ สำหรับใช้กำหนดพิจารณาในการเจริญกรรมฐาน
พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
คำนิยาม
[331] สัญญา 10 (ความกำหนดหมาย, แนวความคิดความเข้าใจ สำหรับใช้กำหนดพิจารณาในการเจริญกรรมฐาน - Saññā: perception; contemplation; ideas as objects of meditation)
1. อนิจฺจสญฺญา (กำหนดหมายความไม่เที่ยงแห่งสังขาร - Anicca-saññā: contemplation on impermanency)
2. อนตฺตสญฺญา (กำหนดหมายความเป็นอนัตตาแห่งธรรมทั้งปวง - Anatta-saññā: contemplation on impersonality)
3. อสุภสญฺญา (กำหนดหมายความไม่งามแห่งกาย - Asubha-saññā: contemplation on foulness or loathsomeness)
4. อาทีนวสญฺญา (กำหนดหมายโทษทุกข์ของกายอันมีความเจ็บไข้ต่างๆ - Ādīnava-saññā: contemplation on the disadvantages of the body)
5. ปหานสญฺญา (กำหนดหมายเพื่อละอกุศลวิตกและบาปธรรมทั้งหลาย - Pahāna-saññā: contemplation on abandonment or overcoming)
6. วิราคสญฺญา (กำหนดหมายวิราคะว่าเป็นธรรมละเอียดประณีต - Virāga-saññā: contemplation on detachment)
7. นิโรธสญฺญา (กำหนดหมายนิโรธว่าเป็นธรรมละเอียดประณีต - Nirodha-saññā: contemplation on cessation)
8. สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา (กำหนดหมายความไม่น่าเพลิดเพลินในโลกทั้งปวง - Sabbaloke anabhirata-saññā: contemplation on the non-delightfulness of the whole world)
9. สพฺพสงฺขาเรสุ อนิฏฺฐสญฺญา (กำหนดหมายความไม่น่าปรารถนาในสังขารทั้งปวง - Sabbasaṅkhāresu aniṭṭha-saññā: contemplation on the non-pleasantness of the whole world)
10. อานาปานสติ (สติกำหนดลมหายใจเข้าออก - Ānāpānasati: mindfulness of in and out-breathing)
ในข้อ 9. อนิฏฺฐสญฺญา พระบาลีเดิมเป็น อนิจฺจสญฺญา บ้าง อนิจฺฉาสญฺญา บ้าง.
ที่มา: พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม โดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ — กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔ เผยแพร่ที่ 84000.org · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที