อัตถะ หรือ อรรถ ๓

[132] อัตถะ หรือ อรรถ 3^๑ (ประโยชน์, ผลที่มุ่งหมาย, จุดหมาย, ความหมาย - Attha: benefit; advantage; welfare; aim; goal; meaning)

1. ทิฏฐธัมมิกัตถะ (ประโยชน์ปัจจุบัน, ประโยชน์ในโลกนี้, ประโยชน์ขั้นต้น - Diṭṭhadhammikattha: benefits obtainable here and now; the good to be won in this life; temporal welfare)

2. สัมปรายิกัตถะ (ประโยชน์เบื้องหน้า, ประโยชน์ในภพหน้า, ประโยชน์ขั้นสูงขึ้นไป - Samparāyikattha: the good to be won in the life to come; spiritual welfare)

3. ปรมัตถะ (ประโยชน์สูงสุด, จุดหมายสูงสุด คือ พระนิพพาน - Paramattha: the highest good; final goal, i.e. Nibbāna)

อัตถะ 3 หมวดนี้ ในพระสูตรทั่วไปมักแสดงเฉพาะข้อ 1 และข้อ 2 โดยให้ข้อ 2 มีความหมายครอบคลุมถึงข้อ 3 ด้วย (เช่น ขุ.อิติ. 25/201/242; อธิบายใน อิติ.อ. 92) บางแห่งก็กล่าวถึงปรมัตถะไว้ต่างหากโดยเฉพาะ (เช่น ขุ.สุ. 25/296/338; 313/366; ขุ.อป. 33/165/343)

ดู [144] ทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4, [191] สัมปรายิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ด้วย.